I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
“- Thưa bà, bây giờ mấy giờ rồi?
- Mười một giờ kém năm.
- Con kéo hết giờ này, xin bà cho tiền để con đi đón khách ở ga về.
- Anh có bằng lòng kéo tôi giờ nữa không?
- Thưa bà, con đón khách ở ga hay ở nhà chớp bóng thì một cuốc cũng được hai hào chỉ.
- Anh đã chắc có khách chưa? Hay là mật ít ruồi nhiều, rồi dắt xe về không. Anh lại cố kéo tôi giờ nữa, đi thủng thỉnh thế này mà được tiền, chả hơn chạy mửa mật ra ư?
Anh xe nghe bùi tai, lại bằng lòng kéo. Hàng phố càng thấy thưa người đi. Các cửa đóng kín mít. Đi một lúc, qua Ngõ Trạm, vòng sang Hàng Điếu, rồi rẽ sang Hàng Bồ. Lúc ấy, bốn bên im lặng như tờ, chỉ thấy tiếng lách tách bà khách cắn hạt dưa thôi, thì bỗng một tràng pháo nổ, đì đẹt báo giao thừa.
- Mấy giờ rồi, thưa bà?
- Phải gió nhà nào bây giờ đã đốt pháo giao thừa! Mới có mười hai giờ kém mười lăm.
Anh xe mới nghĩ: “Mười lăm phút nữa, mình sẽ có sáu hào. Sáu hào với hai hào là tám. Thế nào ta cũng nài thêm bà ấy mở hàng cho một hào nữa là chín. Chín hào! Mở hàng ngay vào lúc năm mới vừa đến. Thật là may! Mới năm mới đã phát tài! Thôi, sang năm tất là làm ăn bằng mười bằng trăm năm nay”.
Rồi anh nghĩ đến vợ con anh, mà phấn chấn trong lòng, như có cái sức gì nó xúi giục anh quên khổ để vui lòng làm việc vậy.
“Sáng mai, kéo chuyến khách qua ga, xong rồi, ta đánh bát phở tái, rồi mua cho con cái bánh ga tô cho nó mừng. Vợ ta nghe thấy trong túi ta có tiền, thì chắc hớn hở, thấy ta làm lụng vất vả để kiếm tiền nuôi cả nhà, tất là thương ta lắm. Nhưng ta sẽ làm ra dáng không mệt nhọc, để vợ chồng con cái ăn tết với nhau cho hể hả”.
Anh vừa nghĩ thế, vừa kéo về phía nhà thương Phủ Doãn. Tới chỗ khi nãy, anh dừng xe lại, nói:
- Bây giờ có lẽ mười hai giờ, xin bà cho cháu tiền.
Bà khách có ý luống cuống, nói:
- Chết! Anh hỏi tiền tôi bây giờ à? Anh chịu khó kéo tôi một giờ nữa đi.
- Thôi khuya rồi, cháu phải về nhà.
- Này, chả giấu gì anh, tôi cũng đi kiếm khách từ tối đến giờ. Có anh biết đấy. Có gặp ai hỏi han gì đâu. Tôi định nếu có khách thì hỏi vay tiền trước để giả anh. Nhưng chẳng may gặp phải cái tối xúi quẩy thế này, thì tôi biết làm thế nào?
- Thế cô đi xe tôi từ chín giờ, cô không giả tiền tôi à?
- Bây giờ thì tôi biết làm thế nào?
- Tôi kéo cô lên Cẩm.
- Lên Cẩm thì tôi cũng đành lên với anh, chứ tôi biết làm thế nào!
- Thế mà cũng vác mặt mặc cả xe giờ, lại còn vay tiền người ta mà mua thuốc lá với hạt dưa!
- Nhà tôi ở ngay đầu ngõ Hàng Bún, khi nào anh đi qua, thì tôi giả tiền anh chứ gì!
- Chứ gì! Một trăm ngõ Hàng Bún, ai biết ngõ nào mà tìm!
- Tôi không có tiền đâu, chả tin anh khám mà xem.
- Tôi không khám, cô giả tiền tôi cho tôi về!
- Đây, hay là phu la, áo, đồng hồ đây, anh muốn lấy thứ gì thì lấy.
- Tôi lấy để làm ma mẹ tôi à?
- Thôi này, đừng cáu làm gì. Tôi bảo, cảnh tôi cũng như cảnh anh, cũng đi kiếm khách cả. Nhỡ phải một tối thế này, thì chịu vậy, chứ biết làm thế nào?
- Thế sao cô không bảo thực tôi từ trước, để tôi kéo cô qua các nhà săm để hỏi, cô còn sĩ diện mãi.
- Nào ai biết cơ sự nó ra thế này. Thôi, này, tôi nói thế này thì anh nghe. Nếu bây giờ anh bỏ tôi ở đây, thì tôi không có tiền giả anh, sự ấy đã đành rồi, nhưng mà anh thiệt. Vậy anh cố kéo tôi nữa, may tôi có khách thì tôi có tiền, mà anh cũng không phải phàn nàn nữa.
- Tôi thật là nợ nần gì cô kiếp trước hay sao, mà nay tôi khổ với cô như thế này. Đầu năm mà đã rấp! Rắc rối!
- Anh đừng nói thế, ai muốn thế này làm gì!
Bất đắc dĩ, con ngựa người lại phải kéo con người ngựa vậy.
Nhưng lần này thì thật là không buồn bước lên nữa. Chán quá!
Rõ số đâu mà số ăn mày thế này!
Anh xe vừa đi, vừa thở dài. Khách cũng vừa đi, vừa thở dài. Càng đi, càng thấy phố vắng tanh, vắng ngắt. Thỉnh thoảng mới gặp một người tùm hum cái áo ba đờ xuy, mà đi có ý vội vàng.
Buồn thay! Đàn muỗi vo vo bay, đùa nhau xung quanh ngọn đèn. Lá cây sột soạt rụng, đuổi nhau ở trên đường nhựa.
Anh xe dắt xe đi diễu qua các cửa nhà săm để xin việc cho cô ả. Nhưng lúc ấy đã hai giờ sáng rồi, cho nên ế! May sao, đến đầu phố Hàng Gai, thì gặp một người ăn mặc ra dáng ăn chơi, đang tất cả cúi đầu đi. Cô ả dử mồi, đánh liều gọi lại, vờ vĩnh hỏi thăm đường. Nhưng khốn nạn, anh chàng này lắc đầu, và cứ rảo cẳng bước đều:
- Tôi không biết, cô hỏi thăm anh xe này cũng được. Tôi còn vội đi mời đốc tờ cho vợ tôi ốm đây!
Hai cái thở dài thất vọng theo đuôi nhau, rồi không ai nói thêm một lời nào. Anh xe lại từ từ tiến bước.”
(Trích Ngựa người và người ngựa - Nguyễn Công Hoan, theo vnu.edu.vn)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 [706613]: Xác định bối cảnh và các nhân vật trong đoạn trích.
- Bối cảnh: Đêm cuối cùng của năm, thời khắc sắp giao thừa.
- Các nhân vật trong đoạn trích: người phu kéo xe, người khách (thực chất là một cô gái điếm).
Câu 2 [706614]: Các nhân vật trong đoạn trích chủ yếu được tác giả khắc hoạ thông qua phương diện nào?
Các nhân vật trong đoạn trích chủ yếu được tác giả khắc hoạ thông qua phương diện lời nói.
Câu 3 [706615]: “Sáng mai, kéo chuyến khách qua ga, xong rồi, ta đánh bát phở tái, rồi mua cho con cái bánh ga tô cho nó mừng. Vợ ta nghe thấy trong túi ta có tiền, thì chắc hớn hở, thấy ta làm lụng vất vả để kiếm tiền nuôi cả nhà, tất là thương ta lắm. Nhưng ta sẽ làm ra dáng không mệt nhọc, để vợ chồng con cái ăn tết với nhau cho hể hả”.
Ý nghĩ trên khắc hoạ đặc điểm nào trong hình tượng nhân vật người kéo xe?
Ý nghĩ trên khắc hoạ hình tượng một người chồng, một người cha rất yêu thương vợ con, có trách nhiệm với gia đình, hết lòng vì gia đình.
Câu 4 [706616]: Anh xe vừa đi, vừa thở dài. Khách cũng vừa đi, vừa thở dài.
Chi tiết miêu tả tâm trạng nào của các nhân vật?
Chi tiết miêu tả tâm trạng ngao ngán, chán chường của các nhân vật (anh phu xe và khách).
Câu 5 [706617]: Cảm nhận của anh/ chị về giá trị hiện thực của đoạn trích trên (trình bày khoảng 5 - 7 dòng).
- Hiện thực được phản ánh trong đoạn trích: tình cảnh éo le của cặp người ngựa - ngựa người (anh phu xe và cô gái điếm), họ sẵn sàng bán sức lao động của mình, thậm chí bán mình để kiếm tiền ấy vậy mà không thể.
- Hiện thực được phản ánh trong đoạn trích:
+ Phản chiếu cuộc đời khốn khổ của những người lao động dưới đáy xã hội.
+ Phản ánh nhãn quan sắc bén của nhà văn.
+ Hiện thực ấy, một cách gián tiếp chính là tiếng nói phê phán, lên án xã hội thực dân nửa phong kiến vô nhân tính.
+ Tạo tiền đề cho giá trị nhân đạo, nhân văn của tác phẩm được khơi dậy.
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 6 [706618]: (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận về thân kiếp con người được khắc hoạ trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận về thân kiếp con người được khắc hoạ trong đoạn trích từ truyện ngắn Ngựa người và người ngựa (Nguyễn Công Hoan) có thể được triển khai theo hướng:
- Nguyễn Công Hoan là một trong những cây bút truyện ngắn xuất sắc của văn học hiện thực phê phán Việt Nam (1930 - 1945). Với chất giọng trào phúng sâu cay, truyện của Nguyễn Công Hoan thường châm biếm, đả kích, phê phán những thói hư tật xấu của con người và xã hội đương thời.
- Ngựa người và người ngựa là một trong những truyện ngắn mang đến người đọc dư vị chua chát cho kiếp người khốn khố. Đoạn trích đã khắc hoạ thành công thân kiếp khốn cùng của những kiếp người lao động dưới đáy xã hội qua hình ảnh của một anh phu kéo xe và một cô gái điếm:
+ Hai nhân vật được đặt trong bối cảnh khá đặc biệt: đêm cuối cùng của năm, thời khắc sắp chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Ở thời điểm này, nếu không phải vì mưu sinh hay có việc bất trắc, chắc chắn bất cứ ai cũng sẽ tề tựu bên gia đình thân yêu của mình, cùng mọi người đón khoảnh khắc giao thừa. Song, anh phu xe và vị khách của anh ta - một người đàn bà có vẻ bề ngoài sang trọng nhưng thực chất chỉ là một cô gái điếm vẫn lang thang trên đường.
+ Tình huống truyện tiếp tục được phát triển khi vị khách sang trọng kia tiếp tục đề nghị anh phu xe kéo xe kéo thêm giờ nữa. Ban đầu anh phu xe hí hửng tính toán đến món tiền có được nếu chịu khó kéo xe. Hình dung về một ngày mai tươi sáng và niềm vui của vợ con,... khiến anh có thêm động lực để kéo xe băng băng. Sát thời điểm giao thừa, anh ngỏ ý xin tiền bà khách sang trọng thì mới vỡ lẽ bà ta chỉ là... gái điếm đang đi tìm khách. Thế là khốn cùng gặp khốn cùng. Người đàn bà lấy đâu ra tiền mà trả công kéo xe suốt ba tiếng vừa rồi của anh phu? Lại còn tiền vay để mua hạt dưa và thuốc lá nữa!
+ Bất đắc dĩ, con ngựa người lại phải kéo con người ngựa vậy. Hình ảnh con ngựa ngườicon người ngựa thật ám ảnh, nó buộc người đọc phải nhìn kiếp người như kiếp vật, nai lưng ra làm lụng mà chẳng thể sinh tồn!
- Từ thân kiếp khốn cùng của hai con người dưới đáy xã hội, Nguyễn Công Hoan đã vạch trần hiện thực đen tối, thối nát của xã hội thực dân nửa phong kiến đương thời, đồng thời cất lên tiếng nói đòi quyền sống cho những con người khốn khổ. Thời đại ấy, thật may, tiếng nói của Nguyễn Công Hoan được đồng thanh bởi nhiều nhà văn khác như Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng, Nam Cao,...
Câu 7 [706619]: (4,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về câu nói sau đây:

Tôi nghĩ rằng nếu bạn làm được điều gì đó tuyệt vời, đừng sống với cảm xúc đó quá lâu. Hãy tiếp tục nghĩ đến những việc cần làm tiếp theo.
(Steve Jobs)
1. Mở bài (gián tiếp)
- Dẫn dắt vấn đề
- Nêu vấn đề
2. Thân bài
- Giải thích ngắn gọn:
+ làm được một điều gì đó tuyệt vời: đạt được một thành quả có giá trị, ý nghĩa, đáng tự hào.
+ sống với cảm xúc đó quá lâu: chìm đắm trong niềm vui, tự mãn, chỉ mãi tận hưởng cảm xúc chiến thắng.
+ tiếp tục nghĩ đến những việc cần làm tiếp theo: không dừng lại ở thành công hiện tại mà tiếp tục đặt ra mục tiêu mới và nỗ lực chinh phục những thử thách tiếp theo.
→ Steve Jobs muốn khuyên con người không nên dừng lại khi đạt được thành quả, mà cần luôn tiến lên phía trước, không ngừng phát triển bản thân.
- Bàn luận về câu nói:
+ Câu nói hoàn toàn xác đáng, bởi:
• Một thành quả tuyệt vời có được là do quá trình cố gắng, nỗ lực không ngừng nghỉ (tận hiến) của cá nhân/ tập thể. Bởi vậy, khi đạt được thành quả đó, con người có quyền được tự hào, tận hưởng niềm vui chính đáng.
(Một bạn học sinh được điểm cao có quyền vui mừng với kết quả đó. Một người kiến trúc sư có quyền chiêm ngưỡng, tự hào về ngôi nhà do chính tay mình thiết kế. Một đội bóng có quyền tự hào, hạnh phúc về chiếc huy chương vàng sau thời gian dài nỗ lực…)
• Nếu con người chìm đắm trong niềm vui đó lâu ngày sẽ lãng quên những giá trị khác đang ngày ngày hiện hữu quanh ta; trong con người dễ xuất hiện cảm giác ngủ quên trên chiến thắng; thậm chí có những người còn so sánh kết quả của mình với người khác và tỏ ra trịnh thượng, tự cao, xem thường sự cố gắng, thành tích của người khác; …Từ đó, ngày càng sa dần vào vũng lầy tiêu cực của cuộc sống.
• Cuộc đời mỗi người không chỉ có duy nhất một cột mốc cần ta chinh phục. Niềm vui, thành công sẽ còn xuất hiện nếu con người biết phấn đấu, vươn lên.
+ Để không ngủ quên trên chiến thắng, con người hãy:
• Vui vẻ, tích cực đón nhận thành tựu nhưng không tự mãn, coi đó là đích đến cuối cùng.
• Khiêm tốn, chủ động học hỏi, phát triển bản thân.
• Luôn đặt ra lí tưởng, mục tiêu sống và cố gắng đạt được.
• …
3. Kết bài
Rút ra bài học nhận thức và hành động.