I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
“15.8 69
Giờ phút hấp hối anh vẫn còn tỉnh táo, cũng còn đủ sức hiểu và không muốn làm phiền đến người khác. Vừa cấp cứu cho anh nước mắt mình vừa chảy tràn trên mặt. Thương anh vô hạn, muốn tìm mọi cách cứu anh nhưng không có cách nào. Mình như một chiến sĩ hai tay đã bị trọng thương, đành nhìn quân thù vũ khí trong tay xông đến giết mình - uất ức căm thù làm mình run tay. Không, mình không đầu hàng đâu, ý chí trả thù sẽ đem đến thêm nghị lực cho mình. Anh Đáo ơi, anh có còn nghe thấy tiếng em không? - Tiếng nói của một người đồng chí, một người em, một người bạn thề sẽ trả thù cho anh và cho những đồng chí đã ngã xuống vì ngày mai thắng lợi.”
“15.8 69
Ai chiến thắng mà không hề chiến bại.
Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần.
Phải đọc và hiểu sâu sắc lời của Tố Hữu mới không bi quan trước cảnh này. Một trận ra quân, hai đồng chí bị thương nặng, sáu người hi sinh, mười người bị bắt sống. Trong số người hi sinh có anh Đáo, người Huyện đội trưởng của Đức Phổ. Mình quen anh từ những ngày đầu bước chân về Đức Phổ, anh ít nói nhưng sâu sắc, rất sát người, sát việc và có nhiều uy tín trong quần chúng. Trong trận này anh đã tự mình dẫn một tổ thọc sâu vào sát trung tâm quận, anh bị một viên đạn xuyên từ đáy lên đỉnh phổi, vết thương ngực hở mà không được băng bó nên làm anh choáng không hồi phục.Giờ phút hấp hối anh vẫn còn tỉnh táo, cũng còn đủ sức hiểu và không muốn làm phiền đến người khác. Vừa cấp cứu cho anh nước mắt mình vừa chảy tràn trên mặt. Thương anh vô hạn, muốn tìm mọi cách cứu anh nhưng không có cách nào. Mình như một chiến sĩ hai tay đã bị trọng thương, đành nhìn quân thù vũ khí trong tay xông đến giết mình - uất ức căm thù làm mình run tay. Không, mình không đầu hàng đâu, ý chí trả thù sẽ đem đến thêm nghị lực cho mình. Anh Đáo ơi, anh có còn nghe thấy tiếng em không? - Tiếng nói của một người đồng chí, một người em, một người bạn thề sẽ trả thù cho anh và cho những đồng chí đã ngã xuống vì ngày mai thắng lợi.”
(Trích Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm, NXB Hội Nhà văn, 2020)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 [705645]: Tính phi hư cấu được thể hiện như thế nào trong đoạn trích?
Tính phi hư cấu trong đoạn trích:
- Thời gian: 15 tháng 8 năm 1969, thời điểm này đất nước ta vẫn đang trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ.
- Không gian: huyện Đức Phổ (Quảng Ngãi).
- Sự việc, sự kiện chân thực: trận ra quân, hai đồng chí bị thương nặng, sáu người hi sinh, mười người bị bắt sống.
- Con người thực: anh Đáo - Huyện đôi trưởng của huyện Đức Phổ.
- Thời gian: 15 tháng 8 năm 1969, thời điểm này đất nước ta vẫn đang trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ.
- Không gian: huyện Đức Phổ (Quảng Ngãi).
- Sự việc, sự kiện chân thực: trận ra quân, hai đồng chí bị thương nặng, sáu người hi sinh, mười người bị bắt sống.
- Con người thực: anh Đáo - Huyện đôi trưởng của huyện Đức Phổ.
Câu 2 [705646]: Đoạn trích đã miêu tả vết thương của anh Đáo như thế nào?
Trong đoạn trích, người viết đã miêu tả vết thương của anh Đáo qua chi tiết: anh bị một viên đạn xuyên từ đáy lên đỉnh phổi, vết thương ngực hở mà không được băng bó.
Câu 3 [705647]: Một trận ra quân, hai đồng chí bị thương nặng, sáu người hi sinh, mười người bị bắt sống.
Chi tiết trên phản ánh tính chất nào của cuộc chiến tranh?
Chi tiết trên phản ánh tính chất nào của cuộc chiến tranh?
Chi tiết trên với các con số tăng dần (một trận, hai đồng chí bị thương nặng, sáu người hi sinh, mười người bị bắt sống) đã phản ánh tính chất dữ dội, khốc liệt của cuộc chiến tranh. Chiến tranh đã gây ra quá nhiều thương vong đau xót.
Câu 4 [705648]: Mình như một chiến sĩ hai tay đã bị trọng thương, đành nhìn quân thù vũ khí trong tay xông đến giết mình - uất ức căm thù làm mình run tay.
Phân tích tác dụng của phép so sánh được sử dụng trong câu văn trên.
Phân tích tác dụng của phép so sánh được sử dụng trong câu văn trên.
- Phép so sánh được sử dụng trong câu văn: Mình (bác sĩ Đặng Thùy Trâm) như chiến sĩ với hai bàn tay đã bị trọng thương, đành chịu nhìn quân thù xông đến tiêu diệt mình.
- Tác dụng:
+ Góp phần làm cho lời văn trở nên giàu hình ảnh, giàu cảm xúc.
+ Miêu tả chân thực, rõ ràng, cụ thể và truyền cảm nỗi đau đớn khôn cùng và cảm giác/ trạng thái bất lực của bác sĩ Thùy Trâm trong tình cảnh không thể cứu chữa cho anh Đáo - người Huyện Đội trưởng mà cô rất mực yêu quý.
- Tác dụng:
+ Góp phần làm cho lời văn trở nên giàu hình ảnh, giàu cảm xúc.
+ Miêu tả chân thực, rõ ràng, cụ thể và truyền cảm nỗi đau đớn khôn cùng và cảm giác/ trạng thái bất lực của bác sĩ Thùy Trâm trong tình cảnh không thể cứu chữa cho anh Đáo - người Huyện Đội trưởng mà cô rất mực yêu quý.
Câu 5 [705649]: Chi tiết nào trong đoạn trích khiến anh/chị ấn tượng nhất? Vì sao?
Thí sinh tự do lựa chọn chi tiết ấn tượng nhất trong đoạn trích, đồng thời lí giải ngắn gọn, thuyết phục nguyên do. Chẳng hạn:
- Chi tiết ấn tượng nhất: Giờ phút hấp hối anh vẫn còn tỉnh táo, cũng còn đủ sức hiểu và không muốn làm phiền đến người khác.
- Lí do: Chi tiết khắc họa vẻ đẹp kiên cường, giàu tự trọng của anh Đáo.
- Chi tiết ấn tượng nhất: Giờ phút hấp hối anh vẫn còn tỉnh táo, cũng còn đủ sức hiểu và không muốn làm phiền đến người khác.
- Lí do: Chi tiết khắc họa vẻ đẹp kiên cường, giàu tự trọng của anh Đáo.
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 6 [705650]: (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận về nhân vật anh Đáo trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận về nhân vật anh Đáo trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận về nhân vật anh Đáo trong đoạn trích rút từ Nhật kí Đặng Thùy Trâm có thể được triển khai theo hướng:
- Trong đoạn trích từ cuốn Nhật kí Đặng Thùy Trâm, anh Đáo được giới thiệu là người Huyện đội trưởng của Đức Phổ. Người viết nhật kí không khắc họa cụ thể nhân vật này song chỉ qua một vài chi tiết anh Đáo vẫn hiện lên với những đặc điểm thật đáng yêu, đáng mến:
+ Ở anh trước hết là những tố chất của một người đứng đầu: ít nói nhưng sâu sắc, rất sát người, sát việc và có nhiều uy tín trong quần chúng. Chi tiết cho phép chúng ta hình dung về một con người thâm trầm, có tinh thần trách nhiệm cao với công việc, ở vị trí cao nhưng ấm áp, gần gũi nên nhận được nhiều tình cảm thương mến.
+ Chi tiết anh tự mình dẫn một tổ thọc sâu vào sát trung tâm quận khắc họa phẩm chất gan dạ và khao khát cũng như quyết tâm tiêu diệt giặc thù của người đứng đầu đơn vị quân đội cấp huyện.
+ Bị thương nặng, giờ phút hấp hối anh vẫn còn tỉnh táo, cũng còn đủ sức hiểu và không muốn làm phiền đến người khác. Lòng dũng cảm, sự kiên gan của anh một lần nữa lại được khắc họa, song ở đây nó còn đi liền với lòng tự trọng. Trong giờ phút ngã xuống, anh không muốn bản thân mình phải khiến người ở lại bận tâm, dường như anh muốn họ dành thời gian cho những việc khác mà anh nghĩ là quan trọng hơn anh. Phẩm cách này khiến anh Đáo luôn xứng đáng là người đứng đầu của đơn vị quân đội.
- Hình tượng anh Đáo được khắc họa bằng biết bao tình cảm thương mến, cảm phục của nhân vật trữ tình. Sự hi sinh của anh đã gieo khắc và tâm trí những người ở lại một quyết tâm diệt giặc mạnh mẽ cho ngày mai thắng lợi của đất nước quê hương. Anh Đáo xứng đáng là hình tượng người chiến sĩ quả cảm, tấm gương sáng cho mọi thế hệ thanh niên soi vào và nhận thức sâu sắc về trách nhiệm đối với Tổ quốc.
- Trong đoạn trích từ cuốn Nhật kí Đặng Thùy Trâm, anh Đáo được giới thiệu là người Huyện đội trưởng của Đức Phổ. Người viết nhật kí không khắc họa cụ thể nhân vật này song chỉ qua một vài chi tiết anh Đáo vẫn hiện lên với những đặc điểm thật đáng yêu, đáng mến:
+ Ở anh trước hết là những tố chất của một người đứng đầu: ít nói nhưng sâu sắc, rất sát người, sát việc và có nhiều uy tín trong quần chúng. Chi tiết cho phép chúng ta hình dung về một con người thâm trầm, có tinh thần trách nhiệm cao với công việc, ở vị trí cao nhưng ấm áp, gần gũi nên nhận được nhiều tình cảm thương mến.
+ Chi tiết anh tự mình dẫn một tổ thọc sâu vào sát trung tâm quận khắc họa phẩm chất gan dạ và khao khát cũng như quyết tâm tiêu diệt giặc thù của người đứng đầu đơn vị quân đội cấp huyện.
+ Bị thương nặng, giờ phút hấp hối anh vẫn còn tỉnh táo, cũng còn đủ sức hiểu và không muốn làm phiền đến người khác. Lòng dũng cảm, sự kiên gan của anh một lần nữa lại được khắc họa, song ở đây nó còn đi liền với lòng tự trọng. Trong giờ phút ngã xuống, anh không muốn bản thân mình phải khiến người ở lại bận tâm, dường như anh muốn họ dành thời gian cho những việc khác mà anh nghĩ là quan trọng hơn anh. Phẩm cách này khiến anh Đáo luôn xứng đáng là người đứng đầu của đơn vị quân đội.
- Hình tượng anh Đáo được khắc họa bằng biết bao tình cảm thương mến, cảm phục của nhân vật trữ tình. Sự hi sinh của anh đã gieo khắc và tâm trí những người ở lại một quyết tâm diệt giặc mạnh mẽ cho ngày mai thắng lợi của đất nước quê hương. Anh Đáo xứng đáng là hình tượng người chiến sĩ quả cảm, tấm gương sáng cho mọi thế hệ thanh niên soi vào và nhận thức sâu sắc về trách nhiệm đối với Tổ quốc.
Câu 7 [705651]: (4,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về câu nói sau đây:
Hãy cho tôi sáu tiếng để đốn hạ một cái cây, tôi sẽ dành bốn tiếng đầu tiên để mài rìu. (Abraham Lincoln)
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về câu nói sau đây:
Hãy cho tôi sáu tiếng để đốn hạ một cái cây, tôi sẽ dành bốn tiếng đầu tiên để mài rìu. (Abraham Lincoln)
1. Mở bài (gián tiếp)
- Dẫn dắt vấn đề
- Nêu vấn đề
Ví dụ: Hoa hậu H’Hen Niê, từ một cô gái dan tộc thiểu số lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn, đã không ngừng rèn luyện và chuẩn bị một cách nghiêm túc để vươn lên đạt thành tích đáng tự hào khi lọt vào Top 5 Hoa hậu Hoàn vũ Thế giới 2018. Hành trình ấy đã minh chứng cho một chân lí muốn chạm tới thành công, con người cần có sự chuẩn bị chu đáo từ trước. Chính điều đó đã được Abraham Lincoln khẳng định qua câu nói: “Hãy cho tôi sáu tiếng để đốn hạ một cái cây, tôi sẽ dành bốn tiếng đầu tiên để mài rìu.”
2. Thân bài
- Giải thích:
+ đốn hạ một cái cây: là một hình ảnh mang tính biểu tượng, chỉ việc thực hiện một công việc, theo đuổi một mục tiêu hoặc giải quyết một nhiệm vụ nào đó trong cuộc sống; đó có thể là những thử thách đòi hỏi con người phải nỗ lực và đầu tư công sức để hoàn thành.
+ mài rìu: quá trình chuẩn bị trước khi hành động, bao gồm việc tích lũy kiến thức, rèn luyện kỹ năng, xây dựng kế hoạch và chuẩn bị tâm thế cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả.
→ Trước khi làm một việc gì đó, chúng ta cần có một khoảng thời gian dài để tích lũy, chuẩn bị kĩ lưỡng. Câu nói đã khẳng định ý nghĩa to lớn của sự chuẩn bị chu đáo.
- Bàn luận:
+ Câu nói hoàn toàn xác đáng, bởi:
• Khi thực sự chú trọng việc chuẩn bị, thực tâm chuẩn bị kĩ lưỡng: đáp ứng được yêu cầu, hành động trơn tru, hiệu quả nhất; sẵn sàng ứng phó tốt nhất trước mọi tình huống; có thể đảm bảo sẽ không mắc sai lầm hoặc giảm sai sót đến mức tối thiểu…
Từ bao đời nay, kinh nghiệm sống của cha ông đã khẳng định rằng sự chuẩn bị chu đáo chính là cách tốt nhất để phòng tránh rủi ro và hướng tới thành công. Một công việc muốn đạt kết quả cao không thể thiếu quá trình chuẩn bị nghiêm túc và bền bỉ; chuẩn bị càng kĩ lưỡng, khả năng thành công càng lớn. Những câu ngạn ngữ như “Nuôi binh ngàn ngày, dụng binh một giờ” hay “Một phút huy hoàng trên sân khấu, mười năm khổ luyện trong cánh gà” chính là minh chứng rõ ràng cho triết lí sâu sắc về vai trò của sự chuẩn bị trong cuộc sống.
• Khi tỏ ra chủ quan, coi nhẹ công tác chuẩn bị, không chuẩn bị hoặc chuẩn bị một cách qua loa, hời hợt, không đầy đủ, thiếu chu đáo: dễ mắc sai lầm, phải gánh chịu thất bại…
+ Mở rộng, nâng cao:
• Chuẩn bị kĩ lưỡng không có nghĩa là chậm chạp, chần chừ; thiếu quyết đoán, mạo hiểm; bỏ lỡ cơ hội…
• Phê phán những tư tưởng lệch lạc, những biểu hiện chủ quan…
3. Kết bài
Rút ra bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức rõ về bản thân để có những sự chuẩn bị cần thiết, đúng đắn.
- Hành động kiên trì, tích cực để sự chuẩn bị có kết quả tốt.
- Dẫn dắt vấn đề
- Nêu vấn đề
Ví dụ: Hoa hậu H’Hen Niê, từ một cô gái dan tộc thiểu số lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn, đã không ngừng rèn luyện và chuẩn bị một cách nghiêm túc để vươn lên đạt thành tích đáng tự hào khi lọt vào Top 5 Hoa hậu Hoàn vũ Thế giới 2018. Hành trình ấy đã minh chứng cho một chân lí muốn chạm tới thành công, con người cần có sự chuẩn bị chu đáo từ trước. Chính điều đó đã được Abraham Lincoln khẳng định qua câu nói: “Hãy cho tôi sáu tiếng để đốn hạ một cái cây, tôi sẽ dành bốn tiếng đầu tiên để mài rìu.”
2. Thân bài
- Giải thích:
+ đốn hạ một cái cây: là một hình ảnh mang tính biểu tượng, chỉ việc thực hiện một công việc, theo đuổi một mục tiêu hoặc giải quyết một nhiệm vụ nào đó trong cuộc sống; đó có thể là những thử thách đòi hỏi con người phải nỗ lực và đầu tư công sức để hoàn thành.
+ mài rìu: quá trình chuẩn bị trước khi hành động, bao gồm việc tích lũy kiến thức, rèn luyện kỹ năng, xây dựng kế hoạch và chuẩn bị tâm thế cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả.
→ Trước khi làm một việc gì đó, chúng ta cần có một khoảng thời gian dài để tích lũy, chuẩn bị kĩ lưỡng. Câu nói đã khẳng định ý nghĩa to lớn của sự chuẩn bị chu đáo.
- Bàn luận:
+ Câu nói hoàn toàn xác đáng, bởi:
• Khi thực sự chú trọng việc chuẩn bị, thực tâm chuẩn bị kĩ lưỡng: đáp ứng được yêu cầu, hành động trơn tru, hiệu quả nhất; sẵn sàng ứng phó tốt nhất trước mọi tình huống; có thể đảm bảo sẽ không mắc sai lầm hoặc giảm sai sót đến mức tối thiểu…
Từ bao đời nay, kinh nghiệm sống của cha ông đã khẳng định rằng sự chuẩn bị chu đáo chính là cách tốt nhất để phòng tránh rủi ro và hướng tới thành công. Một công việc muốn đạt kết quả cao không thể thiếu quá trình chuẩn bị nghiêm túc và bền bỉ; chuẩn bị càng kĩ lưỡng, khả năng thành công càng lớn. Những câu ngạn ngữ như “Nuôi binh ngàn ngày, dụng binh một giờ” hay “Một phút huy hoàng trên sân khấu, mười năm khổ luyện trong cánh gà” chính là minh chứng rõ ràng cho triết lí sâu sắc về vai trò của sự chuẩn bị trong cuộc sống.
• Khi tỏ ra chủ quan, coi nhẹ công tác chuẩn bị, không chuẩn bị hoặc chuẩn bị một cách qua loa, hời hợt, không đầy đủ, thiếu chu đáo: dễ mắc sai lầm, phải gánh chịu thất bại…
+ Mở rộng, nâng cao:
• Chuẩn bị kĩ lưỡng không có nghĩa là chậm chạp, chần chừ; thiếu quyết đoán, mạo hiểm; bỏ lỡ cơ hội…
• Phê phán những tư tưởng lệch lạc, những biểu hiện chủ quan…
3. Kết bài
Rút ra bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức rõ về bản thân để có những sự chuẩn bị cần thiết, đúng đắn.
- Hành động kiên trì, tích cực để sự chuẩn bị có kết quả tốt.