I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
HỒI I
LỚP 3
Ác-pa-gông, La Phle-so
“ÁC-PA-GÔNG: Cút khỏi đây ngay tức khắc, không cãi gì hết! Kìa, xéo cho mau khỏi nhà tao, tổ sư ăn cắp, quân đáng mang treo cổ!
LA PHLE-SƠ (nói riêng): Chưa từng thấy ai độc địa như lão già chết tiệt này, và tôi nghĩ, nếu không sai, đúng là lão ta có ma quỷ trong người.
ÁC-PA-GÔNG: Mày lại lẩm bẩm trong miệng.
LA PHLE-SƠ: Tại sao ông đuổi tôi?
ÁC-PA-GÔNG: Thằng đáng chết treo, thì ra chính mày lại hỏi tao lí do. Bước mau, không thì tao đập chết mày.
LA PHLE-SƠ: Tôi đã làm cái gì ông nào?
ÁC-PA-GÔNG: Mày đã làm cái tao muốn mày cút thẳng.
LA PHLE-SƠ: Cậu chủ tôi, nghĩa là con trai ông, đã ra lệnh cho tôi phải đợi cậu ấy.
ÁC-PA-GÔNG: Mày ra ngoài đường mà đợi cậu mày, đừng có đứng ở trong nhà tao, sừng sững như cái cột, để quan sát có việc gì xảy ra và để lợi dụng đủ mọi thứ. Tao không muốn luôn luôn có một tên mật thám ngay trước mặt, dò xét công việc của tao, một thằng phản phúc, mắt thì bao vây hết thảy mọi hành động của tao, nuốt sống tất cả của cải của tao và sục sạo khắp nơi xem có cái gì để ăn cắp.
LA PHLE-SƠ: Ông muốn người ta làm thế quỷ nào mà ăn cắp được của ông? Ông có phải là người để ai ăn cắp nổi đâu, khi ông khoá kín mọi thứ và đêm ngày canh gác.
ÁC-PA-GÔNG: Tao muốn khoá kín cái gì, tuỳ tao và canh gác, theo ý tao thích. Đấy, có phải là những quân mật thám cứ để ý đến những việc người ta làm không? (Nói riêng). Tôi sợ nó nghi ngờ gì về món tiền của tôi. (Nói to). Mày có phải là đứa phao tin là tao có tiền giấu trong nhà không?
LA PHLE-SƠ: Ông có tiền giấu à?
ÁC-PA-GÔNG: Không, thằng ba que, tao không nói thế. (Nói riêng). Tôi phát điên lên. (Nói to). Tao hỏi xem mày có ác khẩu phao tin là tao có tiền không chứ.
LA PHLE-SƠ: Hừ! Thì liên quan gì đến chúng tôi cái chuyện ông có hoặc ông không có; đối với chúng tôi, có hay không có cũng thế thôi.
ÁC-PA-GÔNG: Mày giờ lí sự. Tao sẽ bạt tai mày về cái lí sự ấy. (Giơ tay tát). Một lần nữa, cút khỏi đây.
LA PHLE-SO: Thì tôi đi.
ÁC-PA-GÔNG: Chờ đấy. Mày có mang gì theo không?
LA PHLE-SƠ: Tôi có thể mang gì của ông?
ÁC-PA-GÔNG: Lại đây tao xem. Chìa các bàn tay ra.
LA PHLE-SO: Thì đây.
ÁC-PA-GỒNG: Những bàn tay khác.
LA PHLE-SƠ: Những bàn tay khác?
ÁC-PA-GÔNG: Phải.
LA PHLE-SƠ: Thì đây.
ÁC-PA-GÔNG (chỉ vào hai ống quần đùi của La Phle-sơ): Mày có cho gì vào trong này không?
LA PHLE-SƠ: Ông cứ xem đi.
ÁC-PA-GÔNG (nắn hai ống quần dưới): Những ống quần đùi rộng thế này mà dùng chứa đồ ăn cắp, thì thật tốt. Tao muốn giá đem thằng nào ra mà treo cổ.
LA PHLE-SƠ (nói riêng): Hừ! Một con người như thế, thật đáng bị cái mà hắn sợ, tôi mà ăn cắp được của hắn ta, rõ là sướng đời!
ÁC-PA-GÔNG: Hử?
LA PHLE-SO: Gì kia?
ÁC-PA-GÔNG: Mày nói cái gì ăn cắp?
LA PHLE-SƠ: Tôi bảo ông soát kĩ khắp chỗ, xem tôi có ăn cắp gì của ông không.
ÁC-PA-GÔNG: Chính tao đang định thế (lục soát các túi của La Phle-sơ).
LA PHLE-SƠ (nói riêng): Đồ thổ tả cái thói keo kiệt với những quân keo kiệt!
ÁC-PA-GÔNG: Sao? Mày nói gì?
LA PHLE-SƠ: Tôi nói gì ấy à?
ÁC-PA-GÔNG: Mày nói gì thói keo kiệt với quân keo kiệt?
LA PHLE-SƠ: Tôi bảo thổ tả cái thói keo kiệt với quân keo kiệt.
ÁC-PA-GÔNG: Mày định nói ai?
LA PHLE-SƠ: Nói quân keo kiệt.
ÁC-PA-GÔNG: Thế ai là quân keo kiệt?
LA PHLE-SƠ: Những đồ bần tiện, đồ keo cú.
(Trích Lão hà tiện - Mô-li-e, theo Văn bản đọc hiểu Ngữ văn 12,
NXB Đại học Huế, 2024)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 [705673]: Tính cách nổi bật nào của Ác-pa-gông được lặp đi lặp lại trong lời nói của La Phle-sơ?
Tính cách nổi bật của Ác-pa-gông được lặp đi lặp lại trong lời nói của La Phle-sơ là keo kiệt.
Câu 2 [705674]: Trong đoạn trích, vì sao Ác-pa-gông lại lục soát người La Phle-sơ?
Trong đoạn trích, Ác-pa-gông lục soát người La Phle-sơ vì sợ La Phle-sơ ăn cắp gì của Ác-pa-gông.
Câu 3 [705675]: Chọn và phân tích tác dụng của một lời nói riêng trong đoạn trích.
Đoạn trích có khá nhiều lời nói riêng của Ác-pa-gông và La Phle-sơ. Thí sinh có thể chọn một lời nói riêng bất kì và phân tích tác dụng của lời nói riêng đó. Chẳng hạn:
- Lựa chọn lời nói riêng của Ác-pa-gông: Tôi sợ nó nghi ngờ gì về món tiền của tôi.
- Tác dụng:
+ Phơi bày ý nghĩ trong tâm trí của Ác-pa-gông - Ác-pa-gông lo sợ La Phle-sơ nghĩ Ác-pa-gông có tiền và đang giấu tiền trong nhà.
+ Góp phần miêu tả tính cách bần tiện của Ác-pa-gông.
Câu 4 [705676]: Các lượt lời của La Phle-sơ cho thấy thái độ nào của nhân vật đối với Ác-pa-gông?
Các lượt lời của La Phle-sơ cho thấy thái độ ghét bỏ, khinh bỉ của nhân vật đối với Ác-pa-gông.
Câu 5 [705677]: Từ đoạn trích, anh/ chị hay cho biết “keo kiệt” khác “tiết kiệm” như thế nào.
- Keo kiệt: hà tiện tới mức bủn xỉn, chỉ biết bo bo giữ của. Đây là một tính xấu, đáng chê trách.
- Tiết kiệm: giảm bớt hao phí sức lực, của cải, thời gian,... trong sản xuất hoặc sinh hoạt; dành dụm được do chi tiêu đúng mức. Đây là phẩm chất tốt đẹp, đáng được ngợi ca.
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 6 [705678]: (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích tiếng cười trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích tiếng cười trong đoạn trích rút từ vở kịch Lão hà tiện (Mô-li-e) có thể được triển khai theo hướng:
- “Tiếng cười là vũ khí của kẻ mạnh”, thứ vũ khí này đã được Mô-li-e sử dụng triệt để để viết nên những kiệt tác hài kịch của cuộc đời mình, trong đó có Lão hà tiện. Từ trích đoạn trong vở kịch này, có thể thấy Mô-li-e đã cất lên tiếng cười nhằm chế giễu, phê phán, đả kích tính cách keo kiệt, bủn xỉn của Ác-pa-gông.
- Thủ pháp trào phúng (biện pháp gây cười) của Mô-li-e trong đoạn trích:
+ Xây dựng nhân vật Ác-pa-gông - nhân vật lố bịch - với hành động khám xét trơ trẽn mà đỉnh điểm là chuỗi hành vi chỉ vào hai ống quần đùi của La Phle-sơ, nắn hai ống quần dưới, lục soát các túi của La Phle-sơ. Một ông chủ giàu có không bao giờ làm những hành động bất nhã, bần tiện, keo cú, hèn hạ như vậy.
+ Ngôn ngữ:
• Ngôn ngữ của Ác-pa-gông:
o Lời nói riêng: Tôi sợ nó nghi ngờ gì về món tiền của tôi., câu nói chứng tỏ lão có tiền và lo lắng La Phle-sơ biết điều đó cũng như nhòm ngó món tiền đó.
o Lời nói to:
Tao không muốn luôn luôn có một tên mật thám ngay trước mặt, dò xét công việc của tao, một thằng phản phúc, mắt thì bao vây hết thảy mọi hành động của tao, nuốt sống tất cả của cải của tao và sục sạo khắp nơi xem có cái gì để ăn cắp. Lời nói này của Ác-pa-gông như một sự thú nhận về việc lão có tiền, thậm chí có rất nhiều tiền và lão không ngừng lo sợ kẻ nào đó (trong trường hợp này là La Phle-sơ) rình rập, theo dõi lão để ăn cắp. Đây là ý nghĩ thực sự bệnh hoạn, hoang tưởng.
Những bàn tay khác. Lời nói cho thấy sự ráo riết của Ác-pa-gông trong việc khám xét La Phle-sơ. Trước đó, hắn đã khám một bàn tay của La Phle-sơ rồi, giờ hắn đòi những bàn tay khác, y như thể La Phle-sơ là một kẻ biến hoá, khôn lường.
• Ngôn ngữ của La Phle-sơ: Những lời nói riêng của nhân vật lột tả cảm xúc, ý nghĩ chân thực về lão Ác-pa-gông, đồng thời phơi bày, lật tẩy cho người đọc, người xem bản chất bẩn thỉu, ti tiện của lão hà tiện (Chưa từng thấy ai độc địa như lão già chết tiệt này, và tôi nghĩ, nếu không sai, đúng là lão ta có ma quỷ trong người.; Hừ! Một con người như thế, thật đáng bị cái mà hắn sợ, tôi mà ăn cắp được của hắn ta, rõ là sướng đời!; Đồ thổ tả cái thói keo kiệt với những quân keo kiệt!).
- Tiếng cười xuất hiện trong đoạn trích không chỉ mang lại sự sảng khoái cho người đọc, người xem mà còn phát huy tác dụng của một thứ lợi khí sắc bén nhằm tiêu diệt cái xấu, cái ác trong xã hội, mà ở đây, cái xấu, cái ác đó chính là thói hà tiện, bần tiện, ti tiện của con người.
Câu 7 [705679]: (4,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ), trình bày suy nghĩ của anh/ chị về câu nói sau đây:
Mục đích của cuộc đời chúng ta là hạnh phúc. (Daila Lama)
Bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ về câu nói của Daila Lama: Mục đích của cuộc đời chúng ta là hạnh phúc. có thể triển khai theo nhiều cách, song cần bảo đảm các ý chính:
1. Mở bài (gián tiếp)
- Dẫn dắt vấn đề
- Nêu vấn đề
2. Thân bài
- Giải thích ý nghĩa của câu nói:
+ “Hạnh phúc”: trạng thái vui vẻ, sung sướng vì cảm thấy đạt được ý nguyện trong con người.
+ “Mục đích”: cái vạch ra làm đích nhằm đạt cho được.
⟶ Câu nói của Daila Lama là lời chia sẻ, chiêm nghiệm về một quan niệm sống: Sống phải hạnh phúc, sống để hạnh phúc; hãy sống hạnh phúc, hãy biết cách làm cho mình được hạnh phúc.
- Bình luận:
+ Khẳng định câu nói hoàn toàn xác đáng. Bởi lẽ:
• Thực tế, không có cuộc sống nào chỉ có hoa hồng, thảm đỏ nhưng bất cứ ai trong chúng ta cũng luôn mong muốn có được hạnh phúc trong đời, được vui vẻ, thỏa nguyện với cuộc sống của chính mình.
• Một cuộc đời hạnh phúc sẽ cho mỗi người cảm nhận sâu sắc ý nghĩa của sự sống (trong khi những đau khổ thường chỉ mang lại cảm xúc tiêu cực cho con người, nhấn chìm con người vào nỗi đau thương, bi lụy); cho con người động lực để vượt qua những trắc trở trong cuộc sống, động lực để chúng ta sống tiếp, sống tốt trên chặng đời của mình.
+ Mở rộng:
• Mỗi người có một quan niệm về hạnh phúc vì hạnh phúc được dệt nên bởi nhiều giá trị (có người đặt trọng số của hạnh phúc vào tình yêu, có người đặt trọng số hạnh phúc vào của cải vật chất, có người lấy sự thành công làm hạnh phúc, có người coi hạnh phúc là sự an yên, có người rất đơn giản, cảm thấy hạnh phúc là được quây quần bên gia đình với đông đủ mọi người trong bữa cơm tối sau một ngày dài hối hả lo,…). Sẽ tuyệt vời nhất nếu chúng ta biết cân bằng các giá trị, biết bằng lòng với những gì mình có. Vậy nên, để được hạnh phúc thực sự, chúng ta không nên tuyệt đối hóa bất kì một giá trị nào.
• Hạnh phúc trước hết gắn với mỗi cá nhân nhưng mỗi cá nhân chẳng thể hạnh phúc trọn vẹn nếu hạnh phúc của riêng ta làm tổn hại đế người khác. Hạnh phúc của người này không thể là nỗi bất hạnh của người kia. Bởi lẽ đó, chúng ta không nên bất chấp tất cả để thỏa mãn ý nguyện của bản thân.
• Để có thể hạnh phúc trong đời:
o Con người có thể phải đối diện với rất nhiều khó khăn, thử thách, thậm chí phải đổ máu và nước mắt. Song không bởi thế mà chúng ta buông xuôi, đầu hàng.
o Có được hạnh phúc trong tay, chúng ta cần biết trân quý, giữ gìn hạnh phúc ấy.
3. Kết bài
Rút ra bài học nhận thức và hành động