Đoạn trích gồm các nhân vật Hồn Trương Ba, vợ Trương Ba, vợ người hàng thịt.

Các chỉ dẫn sân khấu có trong đoạn trích:
- Vẫy Hồn Trương Ba
- Lạnh nhạt
- Với Vợ Trương Ba
- Với vợ người hàng thịt
- Vợ người hàng thịt hầm hầm ra về
- Ôm đầu ngồi phịch xuống chõng. Bà Vợ Trương Ba vùng vằng đi ra ngoài.
- Một mình
- Sau một lát
- Một lát
- Sợ hãi đứng dậy đi đi lại lại. Có tiếng ồn ào ngoài cửa

Chi tiết lời nói trên đây của Vợ Trương Ba phản ánh sự thay đổi, những dấu hiệu tha hoá của Trương Ba (so với lúc còn sống).

Tác dụng của hình thức độc thoại trong lời nói của Hồn Trương Ba ở cuối đoạn trích:
- Tái hiện nội tâm nhiều mâu thuẫn, giằng xé trong nhân vật cũng như tình cảnh éo le, ngang trái của Hồn Trương Ba (đau khổ vì vợ chồng nghi kị nặng lời với nhau nhưng cũng thương cho chị vợ anh hàng thịt; cảm thấy tâm hồn thanh khiết, vui sướng khi ở bên vườn nhà mình nhưng cũng lại xốn xang, rạo rực khi đứng gần chị vợ anh hàng thịt).
- Lời độc thoại cũng phản ánh sự thay đổi trong chính con người Trương Ba, một số thay đổi là bằng chứng của nguy cơ tha hoá (Còn mỗi lúc sang nhà anh hàng thịt, lòng mình ngỡ ngàng, nhưng chân tay mình lại bỗng lanh lợi hoạt bát hẳn lên. Nhất là hôm qua, lúc... lúc đứng gần chị vợ anh hàng thịt, chân tay mình bỗng nóng ran cả lên...).

Lời Vợ người hàng thịt có phần đề cao thân xác của chồng mình; lời Vợ Trương Ba lại đề cao linh hồn của Trương Ba. Mỗi ý kiến đều có hạt nhân đúng đắn song chưa toàn diện. Trong mỗi con người, hồn hay xác đều quan trọng và quan trọng hơn cả là chúng phải hài hoà với nhau làm một.

Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) ) cảm nhận về tâm trạng bi kịch của nhân vật Hồn Trương Ba trong đoạn trích từ có thể được triển khai theo hướng:
- Phải vay mượn, nhờ vả đồ đạc, của cải người khác với nhiều người là chuyện “cực chẳng đã”, đến mức phải vay mượn đến thân xác của người khác để được tồn tại, đó là bi kịch đau đớn mà nhân vật Hồn Trương Ba trong vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ phải trải qua.
- Tâm trạng bi kịch của nhân vật Hồn Trương Ba trong đoạn trích:
+ Bi kịch: tình cảnh éo le, trắc trở, đau thương.
+ Tâm trạng bi kịch của Hồn Trương Ba được thể hiện qua những mâu thuẫn, xung đột trong nội tâm nhân vật:
• Đau khổ trước sự tranh cãi của hai người đàn bà (vợ anh hàng thịt và vợ mình): Tôi xin các người, tôi xin các người!. Một đằng vợ anh hàng thịt muốn Hồn Trương Ba sang giúp mình bắt lại con lợn bị xổng chuồng, một đằng vợ Trương Ba tỏ rõ thái độ khó chịu, bực bội, không muốn chị vợ anh hàng thịt sang quấy quả, lẳng lơ với chồng mình. Hồn Trương Ba hoàn toàn không biết xử trí ra sao để hài hòa họ.
• Khi vợ người hàng thịt về, trước những lời ghen tuông, tủi hờn của vợ, Hồn Trương Ba cảm thấy quẫn bách, đường cùng: Tôi đến điên đầu lên mất thôi!.
• Rối bời trước những mâu thuẫn trong chính nội tâm của mình: Bà nhà mình giận dỗi, trách móc kể cũng có lí... Nhưng tình cảnh chị vợ anh hàng thịt, ngẫm cũng thương...; khi ở trong cái nhà này, bên vườn tược cây cối thân thiết, mình thấy tâm hồn thật thanh khiết, vui sướng. Còn mỗi lúc sang nhà anh hàng thịt, lòng mình ngỡ ngàng, nhưng chân tay mình lại bỗng lanh lợi hoạt bát hẳn lên. Nhất là hôm qua, lúc... lúc đứng gần chị vợ anh hàng thịt, chân tay mình bỗng nóng ran cả lên... đến mức phải tự bao biện cho bản thân (Đâu phải chân tay mình, chân tay người hàng thịt đấy chứ!)
- Tâm trạng bi kịch của Hồn Trương Ba là kết quả tất yếu của một đời sống vay mượn, sống nhờ sống gửi vào thân xác của người khác. Dù chưa đạt đến đỉnh điểm kịch tính nhưng ít nhiều tâm trạng ấy hé lộ một cơn bão táp trong nội tâm nhân vật ở tương lai.
- Qua tâm trạng bi kịch của Hồn Trương Ba, Lưu Quang Vũ đã thể hiện một cái nhìn sắc sảo thế giới nội tâm con người; đồng thời nhà văn cũng thể hiện sự dũng cảm của bản thân khi dám đặt con người đứng trên lằn ranh của những trạng thái đối lập.

1. Mở bài (gián tiếp)
- Dẫn dắt vấn đề
- Nêu vấn đề
Bạn ơi nhìn xem kìa con ốc đang ngủ say giấc
Say trong giấc mơ quên tháng ngày dần qua
Sợ hãi cả đời rụt vai cúp mắt không làm chi hết
Quanh năm tối tăm biết mặt trời là gì?

Đừng các bạn ơi, đừng như con ốc sống đời lẻ loi
Cho đôi mắt, đôi tay ta không thừa.
Đó là những ca từ tràn đầy nhiệt huyết của tuổi trẻ, với tuổi trẻ mà nhạc sĩ Lê Tâm đã viết trong ca khúc Nhắn tuổi 20, từ ba thập kỉ trước (năm 1995). Ca khúc đã đoạt giải thưởng trong cuộc thi sáng tác “Vì một tương lai tươi sáng và tốt đẹp”. Ba mươi năm trôi qua, đến tận ngày nay và chắc chắn đến mãi mãi sau này, thông điệp hãy kiến tạo một tương lai tươi đẹp sẽ còn nguyên giá trị. Thế nhưng không phải người trẻ nào cũng thực sự hiểu rõ bản thân cần làm gì để hướng tới tương lai.
2. Thân bài
- Giải thích ngắn gọn:
+ Người trẻ: những con người đang ở trạng thái thăng hoa nhất của sức lực, tâm huyết, trí tuệ.
+ Tương lai: thời gian về sau này, đời sống về sau này; phân biệt với hiện tại và quá khứ. Tương lai ở đây có thể hiểu là tương lai của chính người trẻ và tương lai của đất nước, nhân loại.
→ Câu hỏi đặt ra yêu cầu về trách nhiệm, đóng góp của thế hệ trẻ cho tương lai.
- Bàn luận về câu hỏi Người trẻ cần làm gì cho tương lai?
+ Vì sao người trẻ cần hành động hướng tới tương lai:
• Cuộc sống hiện đại đang thay đổi nhanh chóng từng ngày, đặc biệt trong thời đại khoa học – công nghệ phát triển mạnh mẽ, thế giới đối mặt với nhiều vấn đề mang tính toàn cầu – biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, cạn kiệt nguồn năng lượng,…; nếu người trẻ không chủ động và thích nghi kịp thời, họ rất dễ tụt hậu, đánh mất cơ hội phát triển, khó khẳng định vị trí của mình trong xã hội và khó có thể đóng góp sức lực vào việc giải quyết những vấn đề của đất nước và thế giới.
• Với sức lực, tâm huyết, trí tuệ ở trạng thái sung mãn nhất, tràn đầy nhất, tuổi trẻ có thể tạo dựng nên những điều tốt đẹp làm nền tảng cho sự phát triển, thành công trong tương lai của bản thân. Song tương lai của mỗi người trẻ cũng chính là tương lai của đất nước, của cộng đồng nhân loại bởi khi mỗi người trẻ có một cuộc đời tươi đẹp thì đất nước cũng sẽ tươi đẹp, cộng đồng nhân loại cũng sẽ tươi đẹp.
• Một tương lai tốt đẹp sẽ không thể có nếu tuổi trẻ không nỗ lực rèn luyện, phấn đấu, nỗ lực hết mình để trau dồi tri thức, rèn luyện các kĩ năng, phát huy sự sáng tạo,… Tuổi trẻ đáng quý, rực rỡ nhưng nếu không biết tiếp nối, phát huy thì tương lai cũng không chắc sẽ được ấm êm, hạnh phúc.
+ Người trẻ cần làm gì cho tương lai?
• Nhận thức:
o Hiểu rõ giá trị và trách nhiệm của bản thân với gia đình, xã hội và đất nước.
o Xác định mục tiêu sống rõ ràng, nuôi dưỡng lí tưởng tốt đẹp; trân trọng thời gian và không để mỗi phút giây trôi đi lãng phí.
o Ý thức được rằng tương lai của mỗi cá nhân luôn gắn liền với tương lai của cộng đồng.
o …
• Hành động:
o Không ngừng học tập và trau dồi tri thức, chủ động tiếp thu kiến thức mới, rèn luyện tư duy sáng tạo, học ngoại ngữ, công nghệ và các kĩ năng cần thiết để thích nghi với sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện đại.
o Tích cực rèn luyện phẩm chất đạo đức và kĩ năng sống, hình thành lối sống kỉ luật, tự giác, biết quản lí thời gian hiệu quả, kiên trì trước khó khăn và không ngại thử thách để hoàn thiện bản thân từng ngày.
o Chủ động đổi mới, sáng tạo và dám nghĩ dám làm, mạnh dạn theo đuổi ước mơ, tìm tòi những hướng đi mới, tham gia nghiên cứu, khởi nghiệp hoặc các hoạt động sáng tạo nhằm tạo ra những giá trị thiết thực và bền vững cho bản thân và xã hội.
o Tích cực tham gia các hoạt động vì cộng đồng, biết sẻ chia, giúp đỡ những người xung quanh, tham gia hoạt động tình nguyện, bảo vệ môi trường và đóng góp công sức của mình vào sự phát triển chung của xã hội.
o …
3. Kết bài
Rút ra bài học nhận thức và hành động
- Tương lai được tạo dựng từ chính hành động của hôm nay, vì vậy người trẻ cần sống có mục tiêu và ý thức rõ trách nhiệm của bản thân.
- Không ngừng học tập, rèn luyện và chủ động hành động từ những việc nhỏ để từng bước kiến tạo một tương lai tốt đẹp.