Ngoài nhan đề và lời đề từ, bài thơ có bố cục như sau:
- Đoạn thơ thứ nhất (từ Đầu làng... loài cỏ non...): Khung cảnh lễ hội và khung cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp của tháng giêng.
- Đoạn thơ thứ hai (còn lại): Xúc cảm của nhân vật trữ tình trước vẻ đẹp của tháng giêng.

Các chi tiết gợi vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên tháng giêng trong bài thơ: Mưa xuân chẳng (...) ướt đường, Gió xuân (...) đưa hương, Tơ trời dăng mắc, cỏ non xanh đẫm.

Cuối làng đang vút lên nhiều dây đu

Trai làng cờ đám, cờ vua

Già làng sửa lễ lên chùa dâng hương

Vẻ đẹp của quê hương qua những dòng thơ trên:
- Được thể hiện qua các chi tiết sự việc: hát chèo, đu dây, đánh cờ (cờ tướng, cờ vua hoặc thậm chí có cả đánh cờ người), dâng hương lễ chùa gợi bao âm thanh (tiếng trống chèo, tiếng xôn xao cười nói của đám hội, tiếng khấn vái rì rầm,...), đường nét, chuyển động (các điệu múa chèo, dây đu vút qua vút lại chao nghiêng phải trái,...), mùi hương thơm, đèn nến từ phẩm vật dâng lễ,...
- Các chi tiết gợi khung cảnh lễ hội nhộn nhịp, tươi vui, tưng bừng, rộn rã; mang đậm màu sắc văn hoá truyền thống chốn làng quê.

- So sánh: Tháng giêng như gái một con; nhân hoá: Tháng giêng (...) viên mãn, (...) khát khao).
- Tác dụng:
+ Khiến lời thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, giàu sắc thái gợi hình, gợi cảm.
+ Khơi gợi vẻ đẹp tươi tắn, căng tràn sức sống, đầy mê đắm, quyến rũ của mùa xuân (như gái một con, viên mãn); gợi hình dung về những điều tốt lành phía trước (khát khao).
+ Bộc lộ cái nhìn say đắm, si mê của nhân vật trữ tình trước vẻ đẹp của khung cảnh tháng giêng.

Bài thơ thể hiện tâm hồn lãng mạn, tinh tế; tình yêu thiên nhiên, tình yêu sự sống, tình yêu quê hương đất nước;... của nhân vật trữ tình.

Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận về bức tranh mùa xuân được miêu tả trong bài thơ ở phần Đọc hiểu có thể được triển khai theo hướng:
- Mộc mạc, hồn nhiên, chân thật, đó là những gì người ta có thể cảm nhận về gã nhà thơ tự nhận mình là "quê mùa" Phạm Công Trứ.
- Tháng Giêng là bài thơ xinh xắn khắc họa tuyệt đẹp bức tranh mùa xuân chốn làng quê:
+ Bức tranh làng quê được tô điểm bởi khung cảnh lễ hội ngày xuân:
Bài thơ tái hiện khung cảnh lễ hội truyền thống với rất nhiều hoạt động văn hoá mang đậm màu sắc dân gian như hát chèo (Đầu làng đang giục trống chèo), đu dây (Cuối làng đang vút lên nhiều dây đu), đánh cờ (cờ đám, cờ vua), lễ chùa (già làng sửa lễ lên chùa). Mỗi dòng thơ gọi tên một sự việc, tái hiện khung cảnh tưng bừng, nhộn nhịp; rộn ràng hình ảnh; rực rỡ sắc màu; rộn rã âm thanh (tiếng trống chèo, tiếng xôn xao cười nói của đám hội, tiếng khấn vái rì rầm,...); tươi vui trong đường nét chuyển động (các điệu múa chèo, dây đu vút qua vút lại chao nghiêng phải trái,...); mùi hương thơm, đèn nến từ phẩm vật dâng lễ,... Từ trẻ đến già, từ già tới trẻ ai ai cũng hân hoan trong lễ hội của làng. Đây là cảnh tượng quen thuộc chúng ta có thể bắt gặp ở nhiều làng quê Việt Nam mỗi dịp đầu xuân năm mới.
(Liên hệ cảnh ngày xuân trong Truyện Kiều - Nguyễn Du:
Thanh minh trong tiết tháng ba
Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh
Gần xa nô nức yến anh
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân
Dập dìu tài tử giai nhân
Ngựa xe như nước áo quần như nêm)
→ Bằng bút pháp gợi tả, tác giả đã mang tới cảm nhận về khung cảnh lễ hội nhộn nhịp, tươi vui, tưng bừng, rộn rã; mang đậm màu sắc văn hoá truyền thống chốn làng quê.
+ Bức tranh ngày xuân còn được hiện lên qua khung cảnh thiên nhiên:
Đất trời vào xuân hiện lên thật dịu dàng và trong trẻo với màn mưa bụi “chẳng để ướt đường”, thứ mưa nhỏ nhẹ như tơ, khẽ chạm vào cảnh vật mà không làm xáo trộn không gian yên ả. Mưa xuân trong đoạn thơ gợi nhớ đến quan niệm của Phạm Công Trứ khi ông cho rằng chỉ có mưa bụi mới thực sự làm nên hồn xuân: “Mưa nào mà chẳng là mưa/ Nhưng phải mưa bụi mới vừa lòng xuân” (Xuân hứng). Cùng mưa xuân là làn gió xuân dịu nhẹ, vừa đủ đưa hương tóc dài, khiến thiên nhiên như hòa quyện với vẻ đẹp con người, tạo nên một không gian xuân vừa thơm tho vừa duyên dáng. Đó là màn mưa, ngọn gió đủ làm cỏ xốn xao, đủ thì thào lộc xuân (Tháng Giêng tức cảnh), nhẹ nhàng mà thấm sâu, đánh thức sự sống đang tiềm tàng. Đặc biệt, hình ảnh “tơ trời giăng mắc mắt nai” là một ẩn dụ giàu sức gợi, khiến màn mưa bụi hiện lên như những sợi tơ mỏng manh đang giăng khắp không gian, phủ lên cảnh vật một lớp sương mờ ảo, làm nổi bật vẻ trong trẻo, long lanh như đôi mắt thiếu nữ. Trên nền mưa bụi và gió xuân ấy, con đường thôn hiện ra “xanh đẫm một loài cỏ non”, sắc xanh non tơ như lan rộng khắp đất trời, biểu hiện cho sức sống căng tràn của thiên nhiên khi xuân về. Tất cả đã hòa quyện để tạo nên một bức tranh xuân tinh tế, mềm mại, không rực rỡ ồn ào mà thấm đẫm vẻ đẹp dịu dàng, tràn đầy sức sống và chất thơ của làng quê Việt Nam.
→ Những nét vẽ tuyệt đẹp của tác giả để lại trong lòng người đọc một cảm giác êm dịu, dễ chịu và niềm yêu mến tha thiết đối với vẻ đẹp quê hương.

Bài văn trình bày suy nghĩ về xu hướng lựa chọn nghề nghiệp ở giới trẻ hiện nay có thể được triển khai nhiều cách. Song cần bảo đảm các ý:
1. Mở bài (gián tiếp)
- Dẫn dắt vấn đề
- Nêu vấn đề
Ví dụ: Công việc là một trong những yếu tố cốt lõi góp phần làm nên sự sống ý nghĩa của con người. Lựa chọn cho mình một công việc phù hợp để gắn bó suốt đời là một trong những việc quan trọng mà người trẻ nào cũng cần đặc biệt chú ý. Và để lựa chọn đó phù hợp với bản thân, người trẻ không thể không quan tâm đến xu hướng lựa chọn nghề nghiệp hiện tại và tương lai.
2. Thân bài
- Giải thích ngắn gọn “xu hướng”: sự thiên về một hướng nào đó trong quá trình hoạt động; sự thiên về những hoạt động nào đó nhằm một mục tiêu có ý nghĩa đối với bản thân trong một thời gian lâu dài.
Xu hướng lựa chọn nghề nghiệp ở giới trẻ hiện nay: sự thiên về lựa chọn một/ các nhóm nghề nghiệp ở những người trẻ trong xã hội ngày nay.
- Bối cảnh thời đại và đặc trưng tâm lí ở giới trẻ ngày nay trong việc lựa chọn nghề nghiệp:
+ Thời đại ngày nay:
• Là thời đại của khoa học công nghệ hiện đại. Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng gây ra nhiều ảnh hưởng, tác động đến cuộc sống con người. AI khiến nhiều ngành nghề mất đi (những công việc mang tính thủ công; các dịch vụ tài chính cơ bản như kiểm toán, kế toán; nhân viên bưu chính và giao hàng; thu ngân và người bán hàng truyền thống;...) nhưng cũng tạo ra nhiều công việc mới (thuộc các nhóm ngành công nghệ thông tin và lập trình; công nghệ xanh và bảo vệ môi trường; giáo dục trực tuyến;...)
• Là thời đại của nhiều vấn đề mang tính toàn cầu như ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu, dịch bệnh,... đòi hỏi sự chung tay góp sức của cả nhân loại, đặc biệt là giới trẻ.
+ Bên cạnh mục tiêu mang tính truyền thống (lựa chọn công việc có mức thu nhập cao, ổn định), người trẻ ngày nay còn có xu hướng tìm đến những công việc đề cao tính trải nghiệm, thể hiện được tố chất, cá tính của bản thân mình.
- Dễ dàng nhận thấy một số xu hướng lựa chọn nghề nghiệp ở giới trẻ hiện nay là ưu tiên các nhóm ngành thuộc các lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khoẻ; năng lượng và môi trường; khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; lĩnh vực tâm lí; truyền thông - marketing; thiết kế đồ hoạ, thời trang, kiến trúc; thương mại quốc tế; dịch vụ nhà hàng, khách sạn, du lịch;... Cụ thể:
+ Năng lượng và môi trường khi kết hợp với nhau sẽ tạo ra một ngành nghề mới đó là năng lượng sạch bao gồm các nguồn năng lượng như gió, nhiệt, điện, năng lượng mặt trời,... Lựa chọn nhóm ngành nghề này, nhiều người trẻ muốn thể hiện trách nhiệm của mình với nhân loại khi họ nhận thức về sự cần thiết của năng lượng xanh trong tương lai.
+ Lựa chọn công việc đề cao sự tự do, sáng tạo và gắn với công nghệ: Thế hệ trẻ ngày nay được sống trong thời đại công nghệ rất phát triển nên các bạn dễ dàng nắm bắt thông tin và học hỏi được nhiều hơn. Theo đó, các công việc liên quan đến Internet, thiết bị công nghệ, mạng xã hội như Content Creator, Streamer, YouTuber, Fashionista,... đang là lựa chọn của rất nhiều người trẻ.
+ Marketing - Truyền thông: Sự phát triển không ngừng của nền kinh tế và sự mở cửa hội nhập, sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt và đòi hỏi các doanh nghiệp phải có khả năng tạo sự khác biệt và quảng cáo sản phẩm và dịch vụ một cách hiệu quả. Theo đó, đây cũng chính là một nhóm ngành nằm trong xu hướng lựa chọn nghề nghiệp của giới trẻ hiện tại và tương lai.
+ Ngành Thiết kế Đồ họa là một lĩnh vực sáng tạo và đa dạng, tập trung vào việc tạo ra các sản phẩm trực quan để truyền đạt thông tin, thúc đẩy thương hiệu và gợi cảm xúc. Người làm trong ngành này được gọi là nhà thiết kế đồ họa, sử dụng sự sáng tạo và kỹ thuật để tạo ra đồ họa và thiết kế dựa trên mục tiêu cụ thể.
+ Y tế và chăm sóc sức khỏe: Chất lượng cuộc sống càng tăng thì mức độ quan tâm đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe càng cao. Do đó, các ngành nghề liên quan đến sức khỏe cộng đồng như bác sĩ, y tá, điều dưỡng, nhà vật lí trị liệu,... cũng được nhiều người trẻ lựa chọn.
+ Lĩnh vực tâm lí: Ngành Tâm lí học đang trở thành xu hướng nghề nghiệp tương lai khi bệnh tâm lí đang ngày càng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của con người và đòi hỏi sự quan tâm và chăm sóc tỉ mỉ hơn nữa từ đội ngũ chuyên nghiệp.
+ Lựa chọn công việc thuộc nhóm những ngành nghề về ẩm thực như đầu bếp, thợ làm bánh, bartender, barista,... cũng được các bạn trẻ lựa chọn do nhu cầu trải nghiệm nâng cao chất lượng đời sống thuộc lĩnh vực ẩm thực ngày càng tăng.
+...
- Để người trẻ lựa chọn ngành nghề phù hợp với bản thân mình trong bối cảnh thời đại ngày nay:
+ Mỗi người trẻ cần xác định mục tiêu nghề nghiệp rõ ràng dựa trên các tiêu chí cụ thể như năng lực, sở trường, nguyện vọng của bản thân; xu hướng nghề nghiệp tương lai; thị trường lao động trong nước và thế giới;...
+ Chủ động trang bị kiến thức và những kĩ năng cốt lõi để đáp ứng yêu cầu công việc (các kĩ năng giao tiếp, quản lí thời gian, làm việc nhóm, phản biện,...).
+ Không ngừng tự học và học tập suốt đời để nâng cao giá trị bản thân, đáp ứng đòi hỏi của công việc.
3. Kết bài
Rút ra bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với bản thân trong bối cảnh hiện tại và tương lai.
- Tích cực học tập, rèn luyện để phát triển bản thân, nâng cao khả năng thích ứng với nhu cầu việc làm của thời đại.