Câu hỏi hướng dẫn đọc
Câu 1 [561597]: Hình tượng so sánh trong câu mở đầu:
thể hiện niềm khao khát gì trong tình yêu?
thể hiện niềm khao khát gì trong tình yêu?
Đôi mắt là hình ảnh biểu trưng cho cái nhìn, ánh nhìn, sự khám phá. Theo đó, chi tiết đôi mắt em muốn nhìn vào tâm tưởng của anh gắn liền với khao khát, khát vọng chính đáng của bất cứ trái tim yêu nào: khao khát khám phá, thấu hiểu tận độ người mình yêu. Trong lời thơ của Ta-go, hình ảnh ấy được so sánh với hình ảnh trăng kia muốn vào sâu biển cả. Đây là một so sánh thú vị, khơi gợi nhiều cảm nhận.
Phép so sánh góp phần tô đậm khát vọng khám phá, thấu hiểu người yêu của cô gái nhưng cũng ngầm ý khẳng định tính chất khó khăn, thậm chí không tưởng của mong muốn. Bởi lẽ giữa vầng trăng (trên trời cao) và biển cả (dưới lòng sâu) vĩnh viễn tồn tại một khoảng cách không gì có thể san lấp. Bởi vậy, sự thấu hiểu tột cùng, tận độ giữa những người yêu nhau là không thể.
Phép so sánh góp phần tô đậm khát vọng khám phá, thấu hiểu người yêu của cô gái nhưng cũng ngầm ý khẳng định tính chất khó khăn, thậm chí không tưởng của mong muốn. Bởi lẽ giữa vầng trăng (trên trời cao) và biển cả (dưới lòng sâu) vĩnh viễn tồn tại một khoảng cách không gì có thể san lấp. Bởi vậy, sự thấu hiểu tột cùng, tận độ giữa những người yêu nhau là không thể.
Câu 2 [561598]: Lối cấu trúc đưa ra những giả định (nếu A chỉ là B) rồi phủ định (nhưng A lại là C) để đi đến kết luận:
được sử dụng trùng điệp trong bài thơ nhằm mục đích gì?
được sử dụng trùng điệp trong bài thơ nhằm mục đích gì?
Trong Bài thơ số 28, Ta-go lặp đi lặp lại cấu trúc đưa ra những giả định (nếu A chỉ là B) rồi phủ định (nhưng A lại là C) để đi đến kết luận (như mô hình):
Xét cấu trúc này ở cặp không chỉ là ... mà lại là... thứ nhất, có thể thấy:
- Vế giả định (nếu A chỉ là B) mang đến ý nhiệm về cái không đúng, không thực, không thể, không xảy ra:
Nếu đời anh chỉ là viên ngọc
anh sẽ đập nó ra làm trăm mảnh
và xâu thành một chuỗi
quàng vào cổ em.
Nếu đời anh chỉ là một đoá hoa
tròn trịa, dịu dàng và bé bỏng
anh sẽ hái nó ra để đặt lên mái tóc em.
Viên ngọc, đoá hoa là những hình ảnh thật đẹp, thật quý giá, đáng được nâng niu, trân trọng. Và nó hữu hình, có thể cảm biết bằng các giác quan thông thường (thị giác, khứu giác, xúc giác).
- Vế kết luận (mà lại là):
- Nhưng em ơi, đời anh là một trái tim
Nào ai biết chiều sâu và bến bờ của nó.
Em là nữ hoàng của vương quốc đó
Ấy thế mà em có biết gì biên giới của nó đâu.
Ở góc độ sinh học giải phẫu, tim là một bộ phận rất quan trọng trong cơ thể con người. Trong văn chương nghệ thuật, hình ảnh trái tim biểu trưng cho tình yêu. Và thực tế, tình yêu vô hình, không có quy luật, không thể nắm bắt, cảm biết trọn vẹn. Điều này đã được nhiều thi sĩ khẳng định:
- Làm sao cắt nghĩa được tình yêu?
Xét cấu trúc này ở cặp không chỉ là ... mà lại là... thứ nhất, có thể thấy:
- Vế giả định (nếu A chỉ là B) mang đến ý nhiệm về cái không đúng, không thực, không thể, không xảy ra:
Nếu đời anh chỉ là viên ngọc
anh sẽ đập nó ra làm trăm mảnh
và xâu thành một chuỗi
quàng vào cổ em.
Nếu đời anh chỉ là một đoá hoa
tròn trịa, dịu dàng và bé bỏng
anh sẽ hái nó ra để đặt lên mái tóc em.
Viên ngọc, đoá hoa là những hình ảnh thật đẹp, thật quý giá, đáng được nâng niu, trân trọng. Và nó hữu hình, có thể cảm biết bằng các giác quan thông thường (thị giác, khứu giác, xúc giác).
- Vế kết luận (mà lại là):
- Nhưng em ơi, đời anh là một trái tim
Nào ai biết chiều sâu và bến bờ của nó.
Em là nữ hoàng của vương quốc đó
Ấy thế mà em có biết gì biên giới của nó đâu.
Ở góc độ sinh học giải phẫu, tim là một bộ phận rất quan trọng trong cơ thể con người. Trong văn chương nghệ thuật, hình ảnh trái tim biểu trưng cho tình yêu. Và thực tế, tình yêu vô hình, không có quy luật, không thể nắm bắt, cảm biết trọn vẹn. Điều này đã được nhiều thi sĩ khẳng định:
- Làm sao cắt nghĩa được tình yêu?
(Xuân Diệu)
- Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?
Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?
Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau
(Xuân Quỳnh)
Ở cặp không chỉ là ... mà lại là... thứ hai, Ta-go vẫn viết:
Nếu trái tim anh chỉ là những phút giây lạc thú
Nó sẽ nở thành một nụ cười nhẹ nhõm
Và em thấu suốt rất nhanh
Nếu trái tim anh chỉ là khổ đau
Nó sẽ tan ra thành lệ trong
Và lặng im phản chiếu nỗi niềm u ẩn.
Nhưng em ơi, trái tim anh lại là tình yêu
Nỗi vui sướng, khổ đau của nó là vô biên.
Những đòi hỏi và sự giàu sang của nó là trường cửu.
Trong đoạn thơ trên, có thể thấy những phút giây lạc thú, một nụ cười nhẹ nhõm chỉ là khoảnh khắc, chúng không vô biên, miên viễn, bất tận. Chúng đối lập hoàn toàn với tình yêu trường cửu với đủ mọi cung bậc, sắc thái biến hoá khó lường, khó đoán, như Xuân Quỳnh sau này từng ngầm ví tình yêu như gió - vô hình, khó nắm bắt, khó đoán biết, không tồn tại theo quy luật nào cả.
Trở lên, có thể thấy, cấu trúc đưa ra những giả định (nếu A chỉ là B) rồi phủ định (nhưng A lại là C) được lặp đi lặp lại trong lời thơ ngầm ý khẳng định: Sự kì diệu của tình yêu: tình yêu đẹp, quý giá nhưng không thể nắm bắt, đoán biết, chế ngự. Bởi thế khi yêu nhau, những người yêu hãy cố gắng thấu hiểu nhau mà không nên có tham vọng hiểu hết để chiếm lĩnh. Nghịch lí này góp phần làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của tình yêu, vậy nên, với muôn đời nhân loại, có mấy ai khước từ nó:
Làm sao sống được mà không yêu
Không nhớ không thương một kẻ nào
Nếu trái tim anh chỉ là những phút giây lạc thú
Nó sẽ nở thành một nụ cười nhẹ nhõm
Và em thấu suốt rất nhanh
Nếu trái tim anh chỉ là khổ đau
Nó sẽ tan ra thành lệ trong
Và lặng im phản chiếu nỗi niềm u ẩn.
Nhưng em ơi, trái tim anh lại là tình yêu
Nỗi vui sướng, khổ đau của nó là vô biên.
Những đòi hỏi và sự giàu sang của nó là trường cửu.
Trong đoạn thơ trên, có thể thấy những phút giây lạc thú, một nụ cười nhẹ nhõm chỉ là khoảnh khắc, chúng không vô biên, miên viễn, bất tận. Chúng đối lập hoàn toàn với tình yêu trường cửu với đủ mọi cung bậc, sắc thái biến hoá khó lường, khó đoán, như Xuân Quỳnh sau này từng ngầm ví tình yêu như gió - vô hình, khó nắm bắt, khó đoán biết, không tồn tại theo quy luật nào cả.
Trở lên, có thể thấy, cấu trúc đưa ra những giả định (nếu A chỉ là B) rồi phủ định (nhưng A lại là C) được lặp đi lặp lại trong lời thơ ngầm ý khẳng định: Sự kì diệu của tình yêu: tình yêu đẹp, quý giá nhưng không thể nắm bắt, đoán biết, chế ngự. Bởi thế khi yêu nhau, những người yêu hãy cố gắng thấu hiểu nhau mà không nên có tham vọng hiểu hết để chiếm lĩnh. Nghịch lí này góp phần làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của tình yêu, vậy nên, với muôn đời nhân loại, có mấy ai khước từ nó:
Làm sao sống được mà không yêu
Không nhớ không thương một kẻ nào
(Xuân Diệu)
Câu 3 [561599]: Cách nói nghịch lí không chỉ xuất hiện ở đoạn đầu:
Anh không giấu em một điều gì
Chính vì thế mà em không biết gì tất cả về anh
mà còn được sử dụng khá nhiều lần trong bài thơ. Hãy ghi lại những câu có cách nói nghịch lí như vậy. Cách nói ấy thể hiện điều kì diệu gì trong tình yêu?
Anh không giấu em một điều gì
Chính vì thế mà em không biết gì tất cả về anh
mà còn được sử dụng khá nhiều lần trong bài thơ. Hãy ghi lại những câu có cách nói nghịch lí như vậy. Cách nói ấy thể hiện điều kì diệu gì trong tình yêu?
Cách nói nghịch lí không chỉ xuất hiện ở đoạn đầu:
Anh không giấu em một điều gì
Chính vì thế mà em không biết gì tất cả về anh
mà còn được sử dụng khá nhiều lần trong bài thơ:
- Em là nữ hoàng của vương quốc đó
Ấy thế mà em có biết gì biên giới của nó đâu.
- Trái tim anh cũng ở gần em như chính đời em vậy,
Nhưng chẳng bao giờ em biết trọn nó đâu.
Cách nói ấy một mặt thể hiện sự chân thành của chàng trai trong tình yêu, mặt khác tô đậm cho sự bí ẩn kì diệu - sức hấp dẫn đặc biệt của tình yêu.
Anh không giấu em một điều gì
Chính vì thế mà em không biết gì tất cả về anh
mà còn được sử dụng khá nhiều lần trong bài thơ:
- Em là nữ hoàng của vương quốc đó
Ấy thế mà em có biết gì biên giới của nó đâu.
- Trái tim anh cũng ở gần em như chính đời em vậy,
Nhưng chẳng bao giờ em biết trọn nó đâu.
Cách nói ấy một mặt thể hiện sự chân thành của chàng trai trong tình yêu, mặt khác tô đậm cho sự bí ẩn kì diệu - sức hấp dẫn đặc biệt của tình yêu.
Bài tập viết
Câu 4 [561600]: Hãy viết bài văn (khoảng 600 chữ), trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến của Ta-go: Yêu là tên gọi khác của sự hiểu nhau.
Bài văn trình bày suy nghĩ của về ý kiến của Ta-go (Yêu là tên gọi khác của sự hiểu nhau) có thể triển khai theo nhiều cách. Dưới đây là một gợi ý:
* Giải thích câu nói:
- Một trong những điều hạnh phúc nhất của con người là yêu và được yêu. Để tình bền chặt, mỗi trái tim yêu phải luôn giữ được tình cảm chân thành, sâu sắc và đặc biệt cả hai phải nỗ lực để hiểu nhau thực sự. Hiểu là sự am tường, thấu suốt hoàn cảnh, thói quen, tâm lí, tính cách,... của nhau.
- Định nghĩa của R.Ta-go đã nêu được yếu tố bản chất nhất trong tình yêu. Tình yêu phải là sự thấu hiểu lẫn nhau.
* Bình luận
- Vì sao tình yêu cần sự thấu hiểu?
+ Khi bắt đầu tình yêu, người ta thường đến với nhau bằng những rung động trong tâm hồn. Song tình yêu muốn bền vững thì cần phải có giai đoạn tìm hiểu để thấu hiểu, thấu hiểu để quan tâm, chia sẻ với nhau mọi niềm vui, nỗi buồn, đồng hành với nhau trong cuộc sống.
+ Sự thấu hiểu trong tình yêu giúp mỗi người tự lựa cách cư xử sao cho vừa lòng nhau, bổ khuyết cho nhau những thiếu sót dễ gây tổn thương đến tình yêu.
+ Tình yêu đích thực nên đi đến hôn nhân. Phải hiểu để tiến tới hôn nhân một cách tự tin hơn. Hơn nữa, muốn hôn nhân bền chặt thì những người yêu phải thực sự hiểu nhau.
+ ...
- Có rất nhiều cách để những người yêu nhau hiểu nhau hơn:
+ “Cố tìm mà hiểu họ” (Nam Cao) qua lời nói, cử chỉ, hành động, qua cách ứng xử, qua những người thân, bạn bè, hàng xóm...
+ Việc đối thoại một cách thẳng thắn, chân thành, cởi mở,...giữa hai người cũng sẽ gia tăng sự thấu hiểu.
+ Cùng chung vai gánh vác, cùng đối mặt với những thử thách trong cuộc sống cũng là cách để hiểu nhau.
+ ...
* Mở rộng vấn đề
- Thấu hiểu để yêu thương hơn chứ không phải để “bắt thóp”, chiếm lĩnh, chế ngự nhau. Điều này sẽ giết chết tình yêu.
- Nỗ lực thấu hiểu không đồng nhất với sự soi mói, tọc mạch và tham vọng điều khiển người mình yêu.
* Giải thích câu nói:
- Một trong những điều hạnh phúc nhất của con người là yêu và được yêu. Để tình bền chặt, mỗi trái tim yêu phải luôn giữ được tình cảm chân thành, sâu sắc và đặc biệt cả hai phải nỗ lực để hiểu nhau thực sự. Hiểu là sự am tường, thấu suốt hoàn cảnh, thói quen, tâm lí, tính cách,... của nhau.
- Định nghĩa của R.Ta-go đã nêu được yếu tố bản chất nhất trong tình yêu. Tình yêu phải là sự thấu hiểu lẫn nhau.
* Bình luận
- Vì sao tình yêu cần sự thấu hiểu?
+ Khi bắt đầu tình yêu, người ta thường đến với nhau bằng những rung động trong tâm hồn. Song tình yêu muốn bền vững thì cần phải có giai đoạn tìm hiểu để thấu hiểu, thấu hiểu để quan tâm, chia sẻ với nhau mọi niềm vui, nỗi buồn, đồng hành với nhau trong cuộc sống.
+ Sự thấu hiểu trong tình yêu giúp mỗi người tự lựa cách cư xử sao cho vừa lòng nhau, bổ khuyết cho nhau những thiếu sót dễ gây tổn thương đến tình yêu.
+ Tình yêu đích thực nên đi đến hôn nhân. Phải hiểu để tiến tới hôn nhân một cách tự tin hơn. Hơn nữa, muốn hôn nhân bền chặt thì những người yêu phải thực sự hiểu nhau.
+ ...
- Có rất nhiều cách để những người yêu nhau hiểu nhau hơn:
+ “Cố tìm mà hiểu họ” (Nam Cao) qua lời nói, cử chỉ, hành động, qua cách ứng xử, qua những người thân, bạn bè, hàng xóm...
+ Việc đối thoại một cách thẳng thắn, chân thành, cởi mở,...giữa hai người cũng sẽ gia tăng sự thấu hiểu.
+ Cùng chung vai gánh vác, cùng đối mặt với những thử thách trong cuộc sống cũng là cách để hiểu nhau.
+ ...
* Mở rộng vấn đề
- Thấu hiểu để yêu thương hơn chứ không phải để “bắt thóp”, chiếm lĩnh, chế ngự nhau. Điều này sẽ giết chết tình yêu.
- Nỗ lực thấu hiểu không đồng nhất với sự soi mói, tọc mạch và tham vọng điều khiển người mình yêu.