- Bài thơ Lai Tân được viết theo thể thơ tứ tuyệt Đường luật, bằng chữ Hán.
- Giọng thơ nhẹ nhàng, hóm hỉnh nhưng đầy màu sắc châm biếm, sâu cay.

- Lai Tân viết về sự việc và con người ở Lai Tân - một địa danh thuộc tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), nơi có nhà tù ai Quốc dân đảng giam giữ Hồ Chí Minh khi ấy.
- Người viết điểm qua công việc của giới chức sắc huyện Lai Tân gồm: Ban trưởng nhà lao, cảnh sát trưởng và huyện trưởng. Ban trưởng ngày ngày đánh bạc, cảnh trưởng ăn tiền của phạm nhân, huyện trưởng đốt đèn làm việc (thực chất là hút thuốc phiện). Nghĩa là toàn bộ bọn quan lại này đều vô trách nhiệm đến độ thối nát. Công việc của chúng chính là ảnh chiếu của bộ máy chính quyền Quốc dân đảng vùng đất Lai Tân: sâu mọt, mục ruỗng tận độ.

Kết cấu của bài thơ gồm hai phần:
- Phần thứ nhất (ba câu đầu): Lời tự sự nói về hành vi quen thuộc ở ba viên quan lại cai quản nhà ngục ở Lai Tân. Ban trưởng hằng ngày đánh bạc, cảnh trưởng ăn tiền của phạm nhân, huyện trưởng đốt đèn hút thuốc phiện).
- Phần thứ hai (câu cuối cùng): Lời kết luận, nhận xét chung, lời đánh giá tình trạng của bộ máy cai trị nhà tù của nhân vật trữ tình với giọng điệu dửng dưng: Lai Tân y cựu thái bình thiên (“Trời đất Lai Tân vẫn thái bình”). Câu kết có vẻ dửng dưng vô cảm nhưng thực chất ẩn giấu một tiếng cười khẩy, một tiếng cười mỉa mai nhằm lật tẩy bản chất của cả bộ máy nhà nước ở Lai Tân.
- Mối quan hệ giữa hai phần: Ba dòng đầu phản ánh thực trạng, dòng cuối cùng là lời kết luận, bình luận về thực trạng ấy.
- Kết nối hai phần với nhau, người đọc nhận ra tứ thơ của bài thơ: Hoá ra tình trạng thối nát vô trách nhiệm của bọn quan lại ở Lai Tân không phải là chuyện bất thường, chuyện đặc biệt chỉ xảy ra trong thời loạn mà kỉ cương phép nước dễ bị đảo lộn. Đánh bạc, bóc lột phạm nhân và hút thuốc phiện là những chuyện bình thường, thường ngày, là bản chất của guồng máy cai trị ở đây, là một “nền nếp” diễn ra thường xuyên của guồng máy cai trị ở Lai Tân. Cuộc sống ở Lai Tân đầy bất công, nhưng với chính quyền dường như chẳng có chuyện gì.

Màu sắc châm biếm, mỉa mai hóm hỉnh bài thơ được thể hiện chính ở cách cấu trúc nội dung bốn dòng thơ trong bài thành hai phần. Tiếng cười bật ra từ việc tạo ra mâu thuẫn giữa hiện thực quá bất công, thối nát với quang cảnh, hình thức bên ngoài tưởng không có gì xảy ra Lai Tân y cựu thái bình thiên (“Trời đất Lai Tân vẫn thái bình”). Tác giả như nở nụ cười hóm hỉnh: Quan chức thối nát như thế mà Lai Tân vẫn được coi là chốn bình yên, hạnh phúc thì thật mỉa mai! Nói cách khác, đó thực chất chỉ là bình yên giả tạo!

So sánh bài thơ Lai Tân và bài thơ Vọng nguyệt

Đoạn văn so sánh chất “thép” ở bài thơ Lai Tân với bài thơ Vọng nguyệt có thể triển khai theo hướng:
- Giải thích ngắn gọn chất “thép”: tinh thần cứng cỏi, ý chí, nghị lực phi thường vượt lên trên hoàn cảnh lao tù khắc nghiệt của người tù cộng sản Hồ Chí Minh được thể hiện trong lời thơ.
- So sánh chất “thép” ở bài thơ Lai Tân với bài thơ Vọng nguyệt:
+ Khác:
• Trong Vọng nguyệt, chất “thép” được thể hiện ở tinh thần tại ngục ngoại (“ở ngoài lao”) bất chấp thân thể tại ngục trung (“ở trong lao”) để thưởng lãm, giao hoà với cái đẹp (vầng trăng).
• Trong Lai Tân, chất “thép” được thể hiện ở cái nhìn sắc sảo, nhìn đúng, trúng bản chất thực sự của chế độ chính trị Tưởng Giới Thạch và thái độ châm biếm, phê phán nhẹ nhàng mà sâu cay trước bản chất ấy.
+ Giống: Cả hai đều thể hiện phẩm chất chiến sĩ trong con người Hồ Chí Minh.