Nhận xét về nghệ thuật miêu tả thiên nhiên (hình ảnh, bút pháp,...) trong hai câu thơ đầu của bài thơ.
Hai câu đầu của bài Nguyên tiêu (“Rằm tháng giêng”) vẽ ra một khung cảnh không gian cao rộng, bát ngát, tràn đầy ánh sáng và sức sống của mùa xuân trong đêm rằm tháng giêng. Câu thơ đầu mở ra khung cảnh bầu trời cao rộng, trong trẻo, nổi bật trên bầu trời ấy là vầng trăng tròn đầy, toả sáng xuống khắp trời đất. Câu thứ hai vẽ ra một không gian xa rộng bát ngát như không có giới hạn, với con sông, mặt nước tiếp liền với bầu trời. Trong nguyên văn chữ Hán, điệp từ xuân nhấn mạnh sự diễn tả vẻ đẹp và sức sống mùa xuân đang tràn ngập cả trời đất. Cách miêu tả không gian ở đây cũng giống như trong thơ cổ phương Đông, chú ý đến toàn cảnh và sự hoà hợp, thống nhất của các bộ phận trong cái toàn thể, không miêu tả tỉ mỉ, chi tiết các đường nét.

- Hoàn cảnh sáng tác của bài thơ Nguyên tiêu: Tác phẩm được sáng tác trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp tại chiến khu Việt Bắc. Theo một số tư liệu, thi phẩm được Hồ Chí Minh ứng tác sau một cuộc họp bàn về chiến dịch, giữa khung cảnh núi rừng.
- Thời điểm đêm trăng rằm tháng giêng gợi cảm nhận về một không gian viên mãn, ăm ắp bầu xuân. Khung cảnh được gợi tả trong hai dòng thơ đầu rất đỗi nên thơ đã lay động tâm hồn nghệ sĩ của thi nhân, đồng thời khơi gợi cảm xúc trữ tình cùng biết bao tình cảm yêu mến trong tâm hồn thi nhân. Bởi thế nên, ngay khi việc quân bàn bạc đã xong, có giờ phút thảnh thơi để giao hoà với khung cảnh, lập tức tâm hồn nghệ sĩ đã rộng mở để chào đón ngoại cảnh nên thơ.

- Thời gian vận động từ tối (dạ) đến đêm khuya (dạ bán) - vận động theo mạch thời gian tự nhiên.
Các hình ảnh vận động theo hướng từ thiên nhiên đến sự hài hoà giữa thiên nhiên và con người; con người xuất hiện trong bài thơ là cán bộ, chiến sĩ bàn bạc việc quân, lo việc nước; từ bóng tối ra ánh sáng (đêm nhưng ngập tràn ánh sáng) tất cả như giao hoà, quấn quýt, nâng đỡ nhau, tạo nên một bức tranh đẹp, sống động, thơ mộng, lãng mạn nhưng vẫn ngồn ngộn hơi thở của sự sống.
- Sự vận động của thời gian và các hình ảnh trong bài thơ đã thể hiện cách nhìn luôn hướng tới ánh sáng, sự sống, tương lai của Hồ Chí Minh. Cách nhìn này cũng được tác giả thể hiện trong rất nhiều sáng tác trước đó (ví dụ: Mộ, Tảo giải,...).

Thi trung hữu hoạ (trong thơ có hoạ) là một trong những đặc điểm nổi bật của thơ ca bởi lẽ với chất liệu ngôn ngữ, nhà thơ có thể vẽ lên trong sáng tác của mình một bức tranh, một khung cảnh khơi gợi nhiều hình dung, tưởng tượng.
Nguyên tiêu (“Rằm tháng giêng”) là một trong những bài thơ không chỉ “hữu hoạ” mà còn có bút pháp hội hoạ đặc sắc: bút pháp tạo hình miêu tả bức tranh (mùa xuân được nhìn từ cận cảnh đến viễn cảnh, nhiều tầng bậc); thủ pháp hư - thực (khói sóng hư ảo - con thuyền trăng chở người bàn việc quân); bút pháp chấm phá (nhà thơ không miêu tả chi tiết mà chỉ gợi) khiến khung cảnh đêm rằm tháng giêng hiện lên như một bức tranh đẹp, gợi nhiều hình dung, tưởng tượng.

Hình ảnh ánh trăng đầy thuyền trong hai câu sau bài thơ Nguyên tiêu (“Rằm tháng giêng”) trước hết khơi gợi cảm nhận về một tâm hồn nghệ sĩ với những rung cảm tinh tế trước vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên. Nhưng bên cạnh phẩm chất nghệ sĩ ấy ta còn thấy một chiến sĩ với phong thái ung dung, lạc quan (bàn việc quân ở nơi khói sóng vắng lặng, giữa đêm trăng ăm ắp). Hai nhân cách này quyện hoà, thống nhất trong một con người - nhân vật trữ tình.

Dấu ấn của phong cách cổ điển trong tác phẩm Nguyên tiêu (“Rằm tháng giêng”)
- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt
- Ngôn ngữ: cô đọng
- Thi liệu, hình ảnh: ước lệ (trăng, sông nước, thời gian mùa xuân)
- Bút pháp nghệ thuật: đồng nhất hình ảnh con người và vũ trụ; hư - thực; chấm phá, đặc tả của hội hoạ phương Đông.

Đoạn văn phân tích giá trị đặc sắc của hình ảnh trăng đầy thuyền (Nguyên tiêu - “Rằm tháng giêng”) có thể được triển khai theo nhiều cách. Chẳng hạn:
- Hình ảnh trăng đầy thuyền gợi đến vẻ đẹp viên mãn, ăm ắp bầu xuân của khung cảnh đêm xuân ngập tràn ánh sáng.
- Hình ảnh thơ vừa cổ điển, vừa hiện đại. Tính chất cổ điển có thể được cảm nhận rõ nét khi hình dung về một con thuyền chở đầy ánh trăng giữa không gian của cảnh trời nước bao la dường như cũng ngập tràn ánh trăng. Màu sắc hiện đại được ánh chiếu từ chính hình ảnh con thuyền chở vị lãnh tụ và các đồng chí sau lúc bàn bạc việc quân trở về, lướt đi phơi phới. Hai vẻ đẹp quyện hoà làm một, tạo nên vẻ đẹp đặc sắc của hình ảnh thơ.