Câu hỏi hướng dẫn đọc
Câu 1 [561667]: Trong bài thơ có một hay hai nhân vật “tôi”?
Trong bài thơ có một nhân vật “tôi” nhưng phân thân thành “tôi” ngày bé và “tôi” bây giờ (Tôi1 lại gặp tôi2: tôi1: là “tôi” của hiện tại, bây giờ, tôi2: tôi của quá khứ, thưở bé thơ).
Câu 2 [561668]: Hình ảnh nhân vật “tôi” ngày bé được gọi tả như thế nào trong bài thơ?
Hình ảnh nhân vật “tôi” ngày bé hiện lên trong hồi ức của nhân vật “tôi” bây giờ rất sống động, thân thương và đầy cảm xúc, thể hiện qua hình ảnh cậu bé nghịch ngợm luồn cột đèn đầu ngõ, thả tàu bay giấy. Trong đó, đặc sắc nhất là các hình ảnh: Chiếc tầu bay giấy lượn lờ/ Suốt năm mươi năm; Năm mươi năm/ Cô bạn nhỏ chưa khô giọt lệ/ Giận tôi vì một trái bàng!. Theo đó, có thể thấy, kỉ niệm tuổi thơ không mất đi với thời gian mà vẫn luôn hiện diện trong tâm trí tác giả suốt năm mươi năm.
Câu 3 [561669]: Tìm những hình ảnh thể hiện sự đan xen giữa hiện tại và quá khứ. Nhận xét về cách kết hợp đó.
Sự đan xen giữa các hình ảnh hiện tại và quá khứ
Câu 4 [561670]: Trình bày cách hiểu của anh/chị về hai câu thơ cuối của bài thơ.
Hai câu thơ cuối của bài thơ:
Hoa đại đầu thế kỉ
Rụng vào tôi - bây - giờ...

nổi bật lên hình ảnh hoa đại - một loài hoa đẹp thường được trồng ở các đình, chùa, hương thơm. Trong lời thơ, hoa đại gắn với các thời điểm đầu thế kỉbây giờ khiến người đọc có cảm giác chính loài hoa này đã kéo gần, thậm chí xoá nhoà đi ranh giới thời gian (hàng chục năm, hơn nửa thế kỉ). Cụm từ rụng vào tôi khiến hình ảnh thơ trở thành một hình ảnh ẩn dụ đẹp đẽ, giàu sức gợi. Hình ảnh hoa đại trong câu thơ của Vân Long không còn là một, hai hay những bông hoa cụ thể nữa mà mang ý nghĩa biểu tượng, gắn liền với một vẻ đẹp, một giá trị vĩnh hằng có khả năng xuyên không, bất chấp thời gian; lay thức nỗi nhớ, tình yêu, phảng phất chút tiếc nuối trong tâm hồn nhân vật trữ tình “tôi” (hiện tại). Thời gian trong lời thơ trôi qua như một chớp mắt nhưng đó không phải là sự chảy trôi một cách vô nghĩa mà là sự lắng đọng, lưu giữ, trầm tích những giá trị đẹp đẽ trong cuộc đời lại với con người.
Câu 5 [561671]: Nét độc đáo của kết cấu bài thơ này là gì?
Nét độc đáo của kết cấu bài thơ là sự đan xen của hình ảnh quá khứ với hiện tại (“tôi” quá khứ với “tôi” hiện tại, ngõ ngày trước và ngõ hiện tại,...). Mạch cảm xúc hoài niệm và sự soi chiếu những giá trị của quá khứ được thể hiện xuyên suốt qua các khổ thơ, trong từng dòng thơ.
Bài tập viết
Câu 6 [561672]: Viết đoạn văn (khoảng 10 - 12 dòng) ghi lại cảm nhận về điều anh/chị ấn tượng nhất từ bài thơ Ngõ Tràng An (Vân Long).
HS có thể tự lựa chọn và thể hiện điều ấn tượng nhất từ bài thơ Ngõ Tràng An (Vân Long) theo quan điểm của mình qua hình thức một đoạn văn (khoảng 10 - 12 dòng). Chẳng hạn:
- Điều ấn tượng nhất trong bài thơ Ngõ Tràng An (Vân Long) là những hình ảnh thuộc về quá khứ (con ngõ, dấu chân, ngôi chùa, khói nhang, cột đèn, chiếc tàu bay, cô bạn nhỏ, trái bàng, ngõ đất, bóng mít, bóng cau,...) với vẻ đẹp giản dị, thanh sơ, thân thuộc, yêu thương,...
- Những hình ảnh này tuy thuộc về quá khứ nhưng vẫn hiện lên sắc nét trong nỗi nhớ, sự hồi tưởng, hình dung của nhân vật trữ tình ở thời điểm hiện tại; khơi gợi tình yêu, sự gắn bó của con người với quá khứ, với quê hương; đánh thức trong những người trẻ hôm nay tình yêu, trách nhiệm giữ gìn những vẻ đẹp, những giá trị cốt lõi của đời sống;...