Câu hỏi hướng dẫn đọc
Câu 1 [561694]: Nhan đề bài thơ gợi cho anh/chị ấn tượng gì đầu tiên?
Với câu hỏi mở này, HS có thể trả lời theo quan điểm cá nhân. HS tham khảo chia sẻ sau đây: Nhan đề Cỏ gợi đến một loài sinh vật (cây) bé mọn, sống ở tầng thấp; hình ảnh cỏ gợi đến những thân phận nhỏ bé, bình thường trong cuộc sống.
Câu 2 [561695]: Tìm các chi tiết gợi tả đặc điểm của “cỏ” trong ba đoạn thơ đầu.
Các chi tiết gợi tả đặc điểm của “cỏ” trong ba đoạn thơ đầu:
- (1) thấp, thấp nhất các loài cây, thường (bị chân) dẫm đạp;
- (2) xanh ngạo nghễ ngàn đời trên đỉnh núi;
- (3) lặng lẽ xanh đắp ấm những kiếp người.
⟶ Nhóm đặc điểm (1) gắn liền với đặc tính sinh học của cỏ, với đặc tính này, cỏ thường bị dẫm đạp, giày xéo. Các chi tiết này gợi đến thân phận bé mọn, hèn mọn, tầm thường của cỏ.
Nhóm đặc điểm (2) và (3) lại gợi đến những điều phi thường, vĩ đại, cao quý, nhân văn mà cỏ - kẻ hay bị dẫm đạp - làm được trong khi chân - kẻ dẫm đạp - lại không thể.
- (1) thấp, thấp nhất các loài cây, thường (bị chân) dẫm đạp;
- (2) xanh ngạo nghễ ngàn đời trên đỉnh núi;
- (3) lặng lẽ xanh đắp ấm những kiếp người.
⟶ Nhóm đặc điểm (1) gắn liền với đặc tính sinh học của cỏ, với đặc tính này, cỏ thường bị dẫm đạp, giày xéo. Các chi tiết này gợi đến thân phận bé mọn, hèn mọn, tầm thường của cỏ.
Nhóm đặc điểm (2) và (3) lại gợi đến những điều phi thường, vĩ đại, cao quý, nhân văn mà cỏ - kẻ hay bị dẫm đạp - làm được trong khi chân - kẻ dẫm đạp - lại không thể.
Câu 3 [561696]: Sự khác biệt giữa “cỏ” và “chân” ở mỗi đoạn thơ là gì?
Sự khác biệt giữa “cỏ” và “chân” ở mỗi đoạn thơ:
- Đoạn 1: Cỏ thấp nhất, thường bị dẫm đạp >< Chân cao hơn, thường dẫm đạp cỏ ⟶ Cỏ bé mọn, tầm thường, bị coi thường >< Chân kiêu hãnh, cao ngạo.
- Đoạn 2: Cỏ ngạo nghễ xanh trên đỉnh núi tự ngàn đời >< Chân chưa từng và có thể chẳng bao giờ chạm tới đỉnh núi ⟶ Cỏ thầm lặng làm được điều phi thường >< Chân không thể làm được điều phi thường như cỏ.
- Đoạn 3: Cỏ lặng lẽ ở lại, ở bên đắp ấm những kiếp người đã khuất >< Chân chỉ tiễn đưa sơ sài những kiếp người về đất. ⟶ Cỏ ấm áp, thuỷ chung, tình nghĩa >< Chân hời hợt, hình thức, xã giao.
- Đoạn 1: Cỏ thấp nhất, thường bị dẫm đạp >< Chân cao hơn, thường dẫm đạp cỏ ⟶ Cỏ bé mọn, tầm thường, bị coi thường >< Chân kiêu hãnh, cao ngạo.
- Đoạn 2: Cỏ ngạo nghễ xanh trên đỉnh núi tự ngàn đời >< Chân chưa từng và có thể chẳng bao giờ chạm tới đỉnh núi ⟶ Cỏ thầm lặng làm được điều phi thường >< Chân không thể làm được điều phi thường như cỏ.
- Đoạn 3: Cỏ lặng lẽ ở lại, ở bên đắp ấm những kiếp người đã khuất >< Chân chỉ tiễn đưa sơ sài những kiếp người về đất. ⟶ Cỏ ấm áp, thuỷ chung, tình nghĩa >< Chân hời hợt, hình thức, xã giao.
Câu 4 [561697]: Phân tích tác dụng của các câu hỏi tu từ trong đoạn thơ cuối.
Toàn bộ đoạn thơ cuối cùng được viết dưới dạng nghi vấn. Một loạt câu hỏi tu từ có ý nghĩa như lời truy vấn về giá trị, bản chất thực sự của cỏ và chân. Thực tế, hỏi là một cách để nhấn mạnh sự khẳng định: Cỏ tưởng bé mọn, tầm thường nhưng lại luôn bao dung, vị tha, nhân hậu, ấm áp, phi thường, trái ngược hoàn toàn với chân.
Câu 5 [561698]: Nhận xét giọng điệu chủ đạo của lời thơ.
Giọng điệu chủ đạo của lời thơ là giọng suy tư, chiêm nghiệm (thể hiện cái nhìn sâu sắc, đa chiều và nỗ lực nhìn thấu bản chất cốt lõi của đối tượng).
Câu 6 [561699]: Chỉ ra thông điệp của bài thơ.
Thông điệp của bài thơ:
- Hãy nhìn cho kĩ, cho tinh, hãy nhìn từ nhiều phía, nhiều chiều để thấy được bản chất cốt lõi của đối tượng.
- Đừng coi thường, khinh rẻ những gì bé mọn, tầm thường.
- Hãy sống phi thường, trung hậu.
- Hãy nhìn cho kĩ, cho tinh, hãy nhìn từ nhiều phía, nhiều chiều để thấy được bản chất cốt lõi của đối tượng.
- Đừng coi thường, khinh rẻ những gì bé mọn, tầm thường.
- Hãy sống phi thường, trung hậu.
Bài tập viết
Câu 7 [561700]: Từ bài thơ Cỏ (Hữu Việt), hãy viết đoạn văn (khoảng 8 - 10 dòng), trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết phải trân trọng những giá trị nhỏ bé, đời thường trong cuộc sống.
Đoạn văn trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết phải trân trọng những giá trị nhỏ bé, đời thường trong cuộc sống có thể được triển khai theo hướng:
- Nhiều sinh vật, sự vật, sự việc,... dù bé mọn, tầm thường nhưng vẫn mang giá trị riêng, vẫn có những đóng góp góp phần tạo nên sự sống cho vũ trụ; thậm chí, có những giá trị nhỏ bé lại mang ý nghĩa nền tảng, gốc rễ.
- Biết trân trọng những giá trị nhỏ bé, đời thường là hành vi ứng xử mang tính văn hoá, nhân bản, nhân văn.
(Lưu ý: Bổ sung dẫn chứng để hoàn thiện đoạn văn.)
- Nhiều sinh vật, sự vật, sự việc,... dù bé mọn, tầm thường nhưng vẫn mang giá trị riêng, vẫn có những đóng góp góp phần tạo nên sự sống cho vũ trụ; thậm chí, có những giá trị nhỏ bé lại mang ý nghĩa nền tảng, gốc rễ.
- Biết trân trọng những giá trị nhỏ bé, đời thường là hành vi ứng xử mang tính văn hoá, nhân bản, nhân văn.
(Lưu ý: Bổ sung dẫn chứng để hoàn thiện đoạn văn.)