Đáp án: C
A. Hình mô tả chọn lọc nhân tạo ở chim sẻ. → CLTN❌

B. Năm loài chim sẻ này được hình thành từ một loài tổ tiên nào đó. → 4 loài chim này hình thành từ loài chim sẻ tổ tiên❌

C. Đúng. Đây là bằng chứng cho tiến hoá phân li, các loài có thể tiến hoá từ chung một tổ tiên. ✅

D. Đây là kết quả của một quá trình chọn lọc những biến dị thích nghi với loại thức ăn có trong môi trường.❌

A. Quần thể ban đầu bị chia cắt bởi trở ngại địa lí → các nhóm bị cách li → các nhân tố tiến hoá (đột biến, chọn lọc, di - nhập gene...) làm phân hoá vốn gen → đến mức hình thành cách li sinh sản → hình thành loài mới.✅

B. Cùng khu là khi các cá thể vẫn sống chung vùng nhưng cách li sinh sản xuất hiện do chọn lọc khác biệt, không có cách li địa lí.❌

C.  Không có khái niệm “liên khu” trong cơ chế hình thành loài.❌

D. Là cơ chế khác, xảy ra phổ biến ở thực vật do lai giữa loài khác nhau rồi đa bội hóa → không liên quan cách li địa lí.❌

Hướng dẫn: C 

A. Lai xa kèm đa bội hoá hầu như không gặp ở động vật bậc cao do chúng có cơ chế sinh sản phức tạp, khó chấp nhận sự sai khác bộ NST.❌

B. Dù đơn giản hơn, động vật bậc thấp cũng rất hiếm khi hình thành loài mới bằng lai xa và đa bội hoá.❌

C.  Chính xác. Đây là nhóm phổ biến nhất hình thành loài mới bằng lai xa kết hợp đa bội hóa, do cơ chế sinh sản dễ tiếp nhận tổ hợp gene mới.✅

D. Thường không cần qua giao phối, nên khó xảy ra lai xa, việc hình thành loài mới qua con đường này rất hiếm.❌

Đáp án: D

A. Sai. Cách li sinh thái xảy ra trong cùng khu vực địa lí, nhưng thường mất nhiều thời gian để tích lũy sự khác biệt dẫn đến cách li sinh sản hoàn toàn.❌

B.  Sai. Lai xa và đa bội hoá chủ yếu diễn ra ở thực vật, rất hiếm ở động vật do hệ gen phức tạp.❌

C. Sai. Hình thành loài mới có thể diễn ra trong cùng khu vực (cùng khu) hoặc khác khu vực địa lí (khác khu).❌

D. Đúng. Khi cách li địa lí xảy ra, các yếu tố ngẫu nhiên (phiêu bạt di truyền, đột biến...) có thể làm phân hóa vốn gen → hỗ trợ hình thành loài mới.✅

Hướng dẫn: D 

A. Sai, vì chọn lọc tự nhiên không tạo ra kiểu gene mới mà chỉ sàng lọc kiểu gene đã có trong quần thể. ❌
B. Sai, vì chỉ đột biến mới tạo ra allele mới, không đại diện cho toàn bộ quá trình tiến hóa. ❌
C. Sai, vì kiểu hình mới có thể xuất hiện do đột biến hoặc tổ hợp gene, chưa phản ánh đầy đủ tiến hóa theo nghĩa tổng hợp hiện đại. ❌
D. Đúng, vì theo thuyết tiến hóa hiện đại, các nhân tố tiến hóa làm thay đổi tần số allele, từ đó dẫn đến quần thể thích nghi với môi trường sống. ✅

Hướng dẫn: B 

A. Sai, vì đột biến tạo ra alen mới nhưng thường không làm thay đổi nhanh tần số kiểu gen trong vài thế hệ. ❌
B. Đúng, vì có sự giảm tần số kiểu gen không thích nghi và tăng tần số kiểu gen thích nghi → phản ánh sự chọn lọc cá thể sống sót tốt hơn. ✅
C. Sai, vì không có thông tin về sự di cư cá thể/giao tử giữa các quần thể. ❌
D. Sai, vì thường xảy ra ở quần thể nhỏ và thay đổi không theo hướng xác định, trong khi ở đây có xu hướng rõ ràng. ❌

Nhìn vào cây phát sinh chùng loại, có thể nhận thấy: 

+ Năm nhóm sinh vật trên đều có một tổ tiên chung.

+ Cây rêu sừng không phải là loài tổ tiên của các cây thạch tùng.

+ Thực vật hạt kín có đặc điểm tiến hóa cao nhất.

--> Đáp án: B 

Hướng dẫn: A

A. Đúng, vì thuyết tiến hoá hiện đại (tổng hợp) kết hợp chọn lọc tự nhiên của Darwin với di truyền học Mendel và sinh học phân tử, giải thích được nguồn gốc và cơ chế di truyền của các biến dị di truyền. ✅
B. Sai, vì thường biến không di truyền, không phải nguyên liệu cho tiến hoá nên không làm sáng tỏ quá trình chọn lọc tự nhiên. ❌
C. Sai, đột biến là một phần của biến dị di truyền, nhưng không đủ để hoàn chỉnh quan niệm của Darwin. ❌
D. Sai, vì đây là một phần nhỏ, không đầy đủ để gọi là hoàn chỉnh lý thuyết của Darwin. ❌

Hướng dẫn: D 

A. Đúng, vì khi các quần thể bị cách li địa lý, điều kiện sống khác nhau sẽ dẫn đến chọn lọc theo các hướng khác nhau. ✅

B. Đúng, đây là con đường phổ biến ở nhiều nhóm sinh vật. ✅

C. Đúng, vì cần tích luỹ biến dị di truyền và cách li sinh sản dần dần. ✅

D. Sai, điều kiện địa lý không trực tiếp tạo ra biến đổi; chọn lọc tự nhiên mới là nhân tố sàng lọc các biến dị di truyền phát sinh ngẫu nhiên. ❌

Hướng dẫn: B 

A. Có thể tạo ra biến dị, nhưng không đủ để hình thành loài mới ngay, cần thêm quá trình chọn lọc và cách li. ❌

B. Là sự nhân đôi bộ NST của cùng một loài, có thể nhanh chóng dẫn đến hình thành loài mới do con lai tự đa bội không giao phối được với quần thể gốc → đúng. ✅

C. Là kết quả của lai khác loài kết hợp đa bội hóa, cũng có thể dẫn đến hình thành loài mới, nhưng thường chậm hơn so với tự đa bội, vì cần cả lai xa lẫn đa bội hóa. ❌

D. Nếu không kèm theo đa bội hóa, con lai thường bất thụ, nên không hình thành loài mới. ❌

Hướng dẫn: C 

A. Sai. Thường gây biến đổi lớn, có thể gây hại, không phổ biến trong phân hóa nòi, loài. ❌
B. Sai. Có thể tích lũy nhưng không phải là yếu tố phân biệt chủ yếu giữa các loài. ❌
C. Đúng. Chính xác theo quan điểm hiện đại. ✅
D. Sai. Thường gây chết hoặc bất thụ, ít có vai trò trong hình thành nòi, loài. ❌

Hướng dẫn: B 

A. ❌ Sai: Một quần thể có thể thích nghi với môi trường nhưng nếu chưa có cách li sinh sản thì vẫn chưa hình thành loài mới.

B. ✅ Đúng: Để một loài mới tồn tại ổn định, nó cần thích nghi với điều kiện sống → quá trình hình thành loài mới luôn đi kèm sự thích nghi của quần thể đó. Đây là phát biểu đúng theo quan điểm tiến hóa hiện đại.

C. ❌ Sai: Cách li địa lý có thể dẫn đến cách li sinh sản, nhưng không phải luôn luôn. Có trường hợp sau khi gặp lại vẫn giao phối được → không phải loài mới.

D. ❌ Sai: vì ở cả động vật lẫn thực vật đều có thể xảy ra cách li địa lí, không chỉ riêng động vật ít di cư.

A. ❌ Sai: Khái niệm "không ổn định về gene" không được dùng trong tiến hoá để giải thích việc hình thành nhiều loài. Không liên quan đến quá trình hình thành loài.

B. ✅ Đúng: Khi có nhiều ổ sinh thái trống, các loài chim từ tổ tiên chung có thể thích nghi theo các hướng khác nhau để khai thác các nguồn sống khác nhau → dẫn đến tiến hoá phân li và hình thành nhiều loài có họ hàng. Đây là hiện tượng bức xạ thích nghi, thường gặp ở chim sẻ Darwin.

C. ❌ Sai: Tái thuộc địa hóa chỉ nói đến việc các loài đến sinh sống sau một thời gian vắng mặt, không giải thích trực tiếp lý do có nhiều loài họ hàng.

D. ❌ Sai: Bão có thể gây chết hoặc ảnh hưởng đến môi trường sống, nhưng không phải nguyên nhân chính tạo ra sự đa dạng loài họ hàng.

A. ❌ Sai: Câu này không liên quan trực tiếp đến việc hai loài không biết bay. Nó đang mô tả lợi-hại của việc bay, không giải thích sự mất khả năng bay.

B. ✅ Đúng: Đây là giải thích phù hợp nhất cho việc tại sao trong môi trường không có kẻ săn mồi (như đảo), chim mất dần khả năng bay vì áp lực chọn lọc để bay không còn. → Dẫn đến tiến hoá ngược hoặc thoái hoá cánh.

C. ❌ Sai: Không có thông tin nào trong đề cập đến việc bắt chước giữa các loài.

D. ❌ Sai: Không đủ bằng chứng để nói đến “thể lực” là yếu tố dẫn đến mất khả năng bay.

Đáp án: B

A. Đúng. Tần số allele của quần thể loài A ở đảo 1 có thể rất khác biệt với quần thể A ở đất liền do cách li địa lí lâu dài → tích lũy đột biến, biến dị tổ hợp, chọn lọc tự nhiên... ✅

B. Sai. Cách li địa lí không trực tiếp tạo ra sự khác biệt về vốn gen, mà chỉ tạo điều kiện cho các nhân tố như đột biến, CLTN, yếu tố ngẫu nhiên… làm thay đổi vốn gen → sai bản chất. ❌

C. Đúng. Khi loài C phát tán sang đảo 2, quần thể sáng lập có kích thước nhỏ → dễ bị tác động mạnh bởi yếu tố ngẫu nhiên và chọn lọc tự nhiên. ✅

D. Đúng. Đảo 1 là nơi đầu tiên tiếp nhận loài từ đất liền, là gốc cho sự đa dạng hóa → có nhiều loài nhất; đảo 3 là nơi cuối cùng → đa dạng loài thấp nhất. ✅

Hướng dẫn: 

a đúng. Đột biến tạo ra đặc điểm thích nghi trên cơ thể sinh vật. ✅

b sai. Chọn lọc tự nhiên không hình thành hay tạo ra kiểu gen thích nghi, nó chỉ có vai trò sàng lọc những kiểu hình và giữ lại các kiểu gen quy định kiểu hình thích nghi đã có sẵn trong quần thể.❌

c sai. Đặc điểm thích nghi có thể xuất hiện ngay cả khi môi trường ổn định, do sự biến đổi di truyền liên tục và chọn lọc tự nhiên tác động liên tục. ❌

d sai. Mọi loài sinh vật đều chỉ thích nghi với một số điều kiện môi trường nhất định, không có loài nào có thể thích nghi với mọi điều kiện. ❌

Hướng dẫn: 

a. Đúng. Khi một quần thể đã cách li sinh sản với quần thể gốc, tức là không còn giao phối và tạo con lai hữu thụ → được coi là loài mới. ✅

b. Đúng. Muốn hình thành loài mới thì phải ngăn cản dòng gene (bằng cách li địa lí, sinh sản, thời gian...) để các quần thể phát triển độc lập. ✅

c. Sai. Không nhất thiết phải có cách li địa lí mới hình thành loài; có thể hình thành trong cùng khu vực (cùng khu) qua cơ chế cách li sinh thái, sinh sản... ❌

d. Đúng. Lai xa kèm đa bội hóa có thể tạo ra loài mới ngay lập tức, trong cùng khu vực phân bố với loài gốc → thường gặp ở thực vật. ✅