Đáp án: A

a.  Đúng. Hệ sinh thái nông nghiệp có đặc điểm:
– Năng lượng sơ cấp là ánh sáng mặt trời, như mọi hệ sinh thái tự nhiên.
– Số loài hạn chế do con người chọn lọc, gieo trồng một số loài nhất định.
– Thường xuyên được bổ sung vật chất như: phân bón, nước, giống, thuốc bảo vệ thực vật.✅

b. Sai. Dù cũng dùng năng lượng mặt trời, nhưng rất đa dạng loài, và ít chịu sự bổ sung vật chất nhân tạo.❌

c. Sai. Đây là hệ sinh thái tự nhiên, không được bổ sung vật chất thường xuyên và có thể đa dạng loài hơn nông nghiệp.❌

d. Sai. Là hệ sinh thái tự nhiên đa dạng bậc nhất, không có sự bổ sung vật chất từ con người.❌

Đáp án: C

a. Đúng. Đây là cách xây dựng tháp sinh thái theo khối lượng tổng cộng (gồm tất cả sinh vật trong bậc dinh dưỡng đó).✅

b. Đúng. Tháp số lượng phản ánh số lượng cá thể ở từng bậc dinh dưỡng.✅

c. Sai. Tháp khối lượng không dùng giá trị trung bình, mà dùng tổng khối lượng (tổng sinh khối) → câu này sai về nguyên tắc.❌

d. Đúng. Tháp năng lượng phản ánh năng lượng tích lũy theo không gian và thời gian cụ thể.✅

Đáp án: A

a. Đúng. Đây là mô tả đầy đủ và chính xác nhất về các khâu trong chu trình sinh địa hóa, gồm:

Tổng hợp các chất: sinh vật tự dưỡng hấp thụ chất vô cơ và tổng hợp thành chất hữu cơ.

Tuần hoàn vật chất trong tự nhiên: các chất di chuyển giữa sinh vật và môi trường.

Phân giải: sinh vật phân giải (vi sinh vật) phân hủy chất hữu cơ thành chất vô cơ.

Lắng đọng: một phần vật chất không tái sử dụng ngay, lắng xuống đất hoặc nước.✅

b. Sai. Thiếu khâu lắng đọng.❌

c. Sai. Thiếu khâu tuần hoàn vật chất trong tự nhiên.❌

d. Sai. Thiếu khâu phân giải các chất hữu cơ.❌

Đáp án: D

a. Sai. Đây là hệ quả của quy luật tháp sinh thái (sinh vật bậc cao có số lượng ít), không phải nguyên nhân của sự giáng cấp năng lượng.❌

b. Đúng một phần nhưng chưa đầy đủ. Nó góp phần làm năng lượng bị mất, nhưng chưa thể hiện rõ tất cả các nguyên nhân gây giáng cấp năng lượng.❌

c. Sai. Đây cũng là hệ quả (tháp sinh khối), không phải nguyên nhân gây giáng cấp năng lượng.❌

d. Đúng. Đây là nguyên nhân trực tiếp và đầy đủ nhất của hiện tượng giáng cấp năng lượng trong tháp sinh thái. Mỗi bậc dinh dưỡng chỉ truyền được khoảng 10% năng lượng sang bậc sau vì phần lớn năng lượng mất đi qua hô hấp, bài tiết, hoặc không được tiêu hoá.✅

Đáp án: C

a. Sai. Sinh vật phân giải có vai trò trả cacbon về môi trường thông qua phân giải chất hữu cơ thành CO₂, không phải là nhóm đầu tiên hấp thụ cacbon từ môi trường.❌

b. Sai. Nhóm này ăn sinh vật tiêu thụ bậc 1, không trực tiếp lấy cacbon từ môi trường mà lấy từ chuỗi thức ăn.❌

c. Đúng. Sinh vật sản xuất (ví dụ: thực vật, tảo) hấp thụ CO₂ từ khí quyển qua quá trình quang hợp, tổng hợp nên các chất hữu cơ → là đầu vào đầu tiên của cacbon vào chu trình sinh học.✅

d. Sai. Nhóm này ăn sinh vật sản xuất, nên chỉ nhận cacbon gián tiếp từ thực vật, không trực tiếp lấy từ môi trường ngoài.❌

Đáp án: B

a. Sai. Trong quần xã, các chuỗi thức ăn thường có các loài chung (mắt xích chung), tạo nên lưới thức ăn phức tạp.❌

b. Đúng. Ví dụ: loài chim ăn cả sâu (tiêu thụ bậc 2) và quả cây (tiêu thụ bậc 1) → trong các chuỗi thức ăn khác nhau, cùng một loài có thể đóng vai trò ở các bậc dinh dưỡng khác nhau.✅

c. Sai. Lưới thức ăn phản ánh mối quan hệ dinh dưỡng (ăn và bị ăn), không liên quan đến quan hệ hỗ trợ hoặc cạnh tranh.❌

d. Sai. Có nhiều loại vi khuẩn khác nhau: vi khuẩn hoại sinh (phân giải), vi khuẩn cố định đạm (sống cộng sinh), vi khuẩn tự dưỡng... Không phải tất cả vi khuẩn đều là sinh vật phân giải.❌

Đáp án: C

a. Sai. Năng lượng không quay trở lại sinh vật ban đầu, mà bị tiêu hao dần dưới dạng nhiệt → năng lượng truyền một chiều và không hoàn lại.❌

b. Sai. Sinh vật sản xuất mới là nhóm đầu tiên hấp thụ năng lượng từ môi trường (ánh sáng mặt trời), không phải sinh vật phân giải.❌

c. Đúng. Năng lượng được truyền một chiều:

Từ môi trường (mặt trời) vào sinh vật sản xuất, rồi qua các bậc tiêu thụ (1, 2, 3…), Cuối cùng bị mất dần dưới dạng nhiệt ra môi trường.

→ Đúng với quy luật truyền năng lượng trong hệ sinh thái.✅

d. Sai. Năng lượng không đi ngược từ tiêu thụ về sinh vật sản xuất, và không có vòng lặp. ❌

Đáp án: D

a. Sai. Ngược lại: năng lượng không được sử dụng lại (bị hao hụt dần), còn chất dinh dưỡng thì được tuần hoàn tái sử dụng trong hệ sinh thái.❌

b. Sai. Tất cả sinh vật đều cần cả năng lượng và dinh dưỡng để duy trì sự sống.❌

c. Sai. Tất cả quá trình sống (tổng hợp, sinh trưởng, sinh sản...) đều cần năng lượng.❌

d. Đúng. Dòng vật chất (chất dinh dưỡng): tuần hoàn trong hệ sinh thái (qua chu trình sinh địa hóa). Dòng năng lượng: truyền một chiều và bị tiêu hao dần dưới dạng nhiệt, không được tái sử dụng.✅

Đáp án: C 

a. Sai. Nhóm này ăn sinh vật sản xuất, nên chỉ nhận năng lượng gián tiếp, không truyền năng lượng từ môi trường vô sinh.❌

b. Sai. Nhóm này phân hủy chất hữu cơ để trả vật chất về môi trường, không thu năng lượng từ môi trường vô sinh.❌

c. Đúng. Sinh vật sản xuất (ví dụ: thực vật, tảo, vi khuẩn quang hợp) thu nhận năng lượng ánh sáng mặt trời và chuyển hóa thành năng lượng hóa học trong chất hữu cơ, truyền vào chuỗi thức ăn.
→ Đây là nhóm duy nhất truyền năng lượng từ môi trường vô sinh (ánh sáng mặt trời) vào quần xã sinh vật.✅

d. Sai. Nhóm này chỉ nhận năng lượng từ sinh vật tiêu thụ bậc 1, không lấy từ môi trường.❌

Đáp án: C

a. Sai. Việc tiếp nhận oxy hay không khí không phải yếu tố chính ảnh hưởng đến sản lượng sơ cấp của thực vật.❌

b. Sai. Dù có thể bị tiêu thụ nhiều, nhưng đây không phải nguyên nhân chủ yếu làm giảm sản lượng sơ cấp của chúng.❌

c. Đúng. Ánh sáng giảm mạnh theo độ sâu của nước, thực vật nổi sống gần mặt nước nên tiếp nhận được nhiều ánh sáng hơn, dẫn đến quang hợp mạnh hơn → sản lượng sơ cấp cao hơn.✅

d. Sai. Thực vật nổi (như phiêu sinh thực vật) bị tiêu thụ nhiều bởi sinh vật tiêu thụ bậc 1 (như động vật phù du).❌

Hướng dẫn: 

Trong hệ sinh thái: năng lượng được truyền từ bậc dinh dưỡng thấp đến bậc dinh dưỡng cao hơn. Càng lên bậc dinh dưỡng cao hơn thì năng lượng càng giảm (do thất thoát phần lớn 90%). Năng lượng được truyền theo một chiều từ SVSX -->các bậc dinh dưỡng --> môi trường, còn vật chất được trao đổi qua chu trình dinh dưỡng.

a. Sai. Đây là nhận định ngược với thực tế: Năng lượng không được sử dụng lại (bị tiêu hao dần và không tuần hoàn). Vật chất được tuần hoàn thông qua các chu trình sinh địa hóa.❌

b. Đúng. Khi năng lượng truyền từ bậc dinh dưỡng này sang bậc kế tiếp, chỉ khoảng 10% năng lượng được truyền đi, còn lại bị thất thoát qua hô hấp, nhiệt, chất thải, phần không tiêu hóa,...
→ Đây là một trong những đặc điểm nổi bật của dòng năng lượng trong hệ sinh thái.✅

c. Sai. Ngược lại, sinh vật sản xuất (bậc dinh dưỡng thấp nhất) thường có sinh khối lớn nhất, vì năng lượng bị thất thoát dần, không đủ để duy trì sinh khối lớn ở các bậc cao.❌

d. Sai. Hiệu suất sinh thái thường giảm dần qua mỗi bậc do sự hao hụt năng lượng, chứ không tăng.❌

Đáp án: B 

a. Sai.Năng lượng chỉ được sử dụng một lần, sau đó bị hao hụt qua hô hấp, bài tiết,... Không thể tái sử dụng hoàn toàn.❌

b. Đúng. Trong hệ sinh thái, năng lượng được truyền một chiều, và qua mỗi bậc dinh dưỡng, phần lớn năng lượng bị mất đi dưới dạng nhiệt (theo nguyên lý giáng cấp năng lượng).
→ Không được tái sử dụng, không trở về dạng ban đầu.✅

c. Sai. Năng lượng không quay về dạng ban đầu (ví dụ như ánh sáng mặt trời), mà bị chuyển hóa và tiêu tán dần dưới dạng nhiệt.❌

d. Sai. Sinh vật phân giải không tích lũy năng lượng, mà sử dụng một phần năng lượng và cũng giải phóng nhiệt ra môi trường.❌

Đáp án: C

a. Sai. Sinh vật phân hủy (vi khuẩn, nấm...) không tích lũy nhiều năng lượng mà chỉ phân giải chất hữu cơ.❌

b. Sai. Nhóm này thuộc bậc dinh dưỡng thứ cấp (tiêu thụ bậc 1), nên chỉ nhận một phần năng lượng từ sinh vật sản xuất.❌

c. Đúng. Sinh vật sản xuất (như cây xanh, tảo...) hấp thụ năng lượng ánh sáng mặt trời và tổng hợp chất hữu cơ, tạo ra năng lượng sơ cấp cho toàn hệ sinh thái. Chúng là bậc đầu tiên trong chuỗi thức ăn → có tổng năng lượng lớn nhất.✅

d. Sai. Nhóm này ở bậc dinh dưỡng cao hơn, năng lượng bị hao hụt nhiều qua mỗi bậc → mức năng lượng thấp hơn sinh vật sản xuất. ❌

Đáp án: A

a. Đúng. Trong hệ sinh thái, năng lượng chỉ truyền khoảng 10% từ bậc dinh dưỡng này sang bậc tiếp theo.
→ Phần lớn năng lượng bị hao hụt dưới dạng nhiệt, bài tiết, chất không tiêu hóa,...✅

b. Sai. Năng lượng không tuần hoàn, mà truyền một chiều và giáng cấp dần, cuối cùng thoát ra môi trường dưới dạng nhiệt.❌

c. Sai. Vật chất (như nước, nitơ, cacbon...) chuyển hóa theo chu trình, gọi là chu trình sinh địa hóa.❌

d. Sai. Sinh vật sản xuất có tổng năng lượng cao nhất, vì là nhóm đầu tiên tích lũy năng lượng từ ánh sáng mặt trời.❌

Đáp án: C

a. Sai. Ngoài thực vật, còn có vi khuẩn lam, vi khuẩn hóa tự dưỡng, tảo,... cũng có khả năng quang hợp hoặc hóa tổng hợp, tức là tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ.❌

b. Sai. Vi khuẩn rất đa dạng: có vi khuẩn phân giải, vi khuẩn cố định nitơ, vi khuẩn hóa tự dưỡng,... Không phải tất cả đều là sinh vật phân giải.❌

c. Đúng. Nấm là một trong những sinh vật phân giải, chúng phân hủy chất hữu cơ trong xác động, thực vật,... thành chất vô cơ, góp phần tái tạo vật chất trong hệ sinh thái.✅

d. Sai. Vi khuẩn không thuộc nhóm sinh vật tiêu thụ, mà là sinh vật phân giải hoặc sản xuất (nếu là vi khuẩn quang tự dưỡng/hóa tự dưỡng).❌

Đáp án: A

a. Đúng. Mỗi bậc dinh dưỡng chỉ truyền được khoảng 10% năng lượng sang bậc tiếp theo (hiệu suất thấp), phần còn lại bị mất đi qua hô hấp, nhiệt, bài tiết,...
→ Vì vậy, chuỗi thức ăn thường chỉ kéo dài 4–5 bậc, nếu dài hơn thì năng lượng không đủ duy trì cho bậc dinh dưỡng cao nhất.✅

b. Sai. Tốc độ truyền năng lượng không phải là lý do chính giới hạn độ dài chuỗi thức ăn. Vấn đề là năng lượng hao hụt, không phải là "chậm".❌

c. Sai. Năng lượng không tuần hoàn, mà truyền một chiều và tiêu hao dần, nên không có khái niệm "tuần hoàn năng lượng".❌

d. Sai. Chu trình vật chất (như N, C...) không phụ thuộc độ dài chuỗi thức ăn mà liên quan đến sinh vật phân giải và tái chế chất.❌

Đáp án: C

a. Sai. Sinh vật sản xuất (như thực vật, tảo, vi khuẩn lam) mới là nhóm truyền năng lượng từ môi trường vô sinh (ánh sáng mặt trời) vào hệ sinh thái, thông qua quang hợp hoặc hóa tổng hợp.❌

b. Sai. Năng lượng không tuần hoàn, mà truyền một chiều và bị tiêu hao dần dưới dạng nhiệt, không quay trở lại sinh vật ban đầu. ❌

c. Đúng. Đây là nguyên tắc giáng cấp năng lượng, đúng với thực tế nghiên cứu trong sinh thái học.✅

d. Sai. Trình tự đúng là: sinh vật sản xuất → sinh vật tiêu thụ → sinh vật phân giải → môi trường.
Vi sinh vật không phải là điểm khởi đầu, và năng lượng không quay trở lại sinh vật sản xuất.❌

Cạnh tranh khác loài làm thu hẹp ổ sinh thái của loài, để giảm cạnh tranh, các loài có xu hướng phân li ổ sinh thái.

Quần xã càng đa dạng thì lưới thức ăn càng phức tạp.

Cách giải:

Xét các phát biểu:

a) Sai. Vì: Môi trường dưới tầng nước sâu nhiệt độ ổn định, biên độ dao động nhiệt không lớn.❌

b) Đúng. Vì: Có nhiều loài sinh vật.✅

c) Đúng. Vì có quần xã đa dạng nên lưới thức ăn phức tạp.✅

d) Sai. Vì: Có nhiều loài nên các loài có xu hướng thu hẹp ổ sinh thái.❌

I đúng, trong mối quan hệ A-B; A-E thì loài A là có lợi, B, E bị hại nên có thể là các mối quan hệ: vật ăn thịt - con mồi; vật kí sinh – vật chủ. Khi loài A giảm số lượng thì loài B có thể tăng kích thước, nếu mối quan hệ giữa A – E là kí sinh thì chưa thể dự đoán được kích của quần thể E.✅

II sai, khi kích thước loài D tăng thì kích thước quần thể G giảm.❌

III đúng, D sử dụng F, G làm thức ăn, F-G có thể là 2 loài thực vật, cạnh tranh nhau về nguồn sống.✅

IV đúng, có mối quan hệ cạnh tranh (F-G); sinh vật ăn sinh vật (+ -); kí sinh (+ -) và mối quan hệ hỗ trợ hội sinh (C-D). ✅